Burghsluis

Burghsluis

lokatie

samenvatting:

Status
- Burghsluis is een buurtschap in de provincie Zeeland, op het schiereiland en in de gemeente Schouwen-Duiveland. T/m 1960 gemeente Burgh (alleen het haventje viel onder de gemeente Haamstede). In 1961 over naar gemeente Westerschouwen, in 1997 over naar gemeente Schouwen-Duiveland.
- De buurtschap Burghsluis valt vanouds onder het dorp Burgh. Formeel vallen beide onder de 'postale woonplaats' Burgh-Haamstede.

Naam
Oudere vermeldingen
Burgtsluis, 1840 Burgh-Sluis, 1847 Burghsluis.
Naamsverklaring
Sluis bij het dorp Burgh.(1)

Ligging
De buurtschap Burghsluis ligt ZO van Burgh en grenst in het Z aan de Oosterschelde.

Statistische gegevens
- In 1840 omvatte de buurtschap Burghsluis 12 huizen met 89 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Burghsluis ca. 30 huizen met ca. 80 inwoners.

Geschiedenis
(dit hoofdstuk is geschreven door en © gemeentearchivaris Huib Uil van het Gemeentearchief Schouwen-Duiveland)

"In Burghsluis gaan de elementen samen die zo kenmerkend zijn voor Schouwen-Duiveland: het water en het land met daar tussenin de mens die zorgt voor een werkbaar compromis tussen beide. Burghsluis dankt zijn ontstaan aan het binnenwater dat geloosd moest worden op de Oosterschelde. Het overtollige regenwater uit de polder Burgh en Westland werd via een sluis afgevoerd. Bij die sluis ontstond een haventje en wat visserij.

In de 19e eeuw werd in Burghsluis een reddingsstation gevestigd. Hoewel de reddingsboten zijn verhuisd naar de Oosterscheldekering heet het station nog altijd Burghsluis. Vooral de zandbanken van Schouwen zijn verraderlijk. De redders stonden bekend om hun onverschrokken moed en dankzij hun inzet werd menig mensenleven gered. Het waren de leden van de familie Van der Klooster die zich daar generaties lang mee hebben beziggehouden. Een monument aan de zeedijk houdt de herinnering aan de ‘Redders van Burghsluis’ levend. Tegenwoordig worden de meeste acties uitgevoerd om in nood verkerende plezierjachten te helpen.

Burghsluis was in het verleden de thuishaven van een bescheiden aantal schepen. Omdat de haven op het grondgebied van de gemeente Haamstede lag, droegen de vissersschepen de letters HS. Daarnaast was het de thuishaven voor vrachtschepen. In de tweede helft van de 19e eeuw werd het haventje vergroot en verbeterd voor het afvoeren van landbouwproducten. In het kader van het herstel van de dijken na de watersnoodramp van 1953 werd de haven vergroot om zo doende ruimte te gaan bieden aan grotere schepen. Ook die zijn verdwenen en sindsdien is de haven het domein van de watersport geworden.

De bewoners noemden Burghsluis ’t Ouwe Sluusje en zij zelf stonden bekend als de Sluusjenaers. Het ‘je’ in beide woorden duidt eerder op de Zeeuwse voorliefde om veel woorden te verkleinen dan dat de sluis of de inwoners een miniformaat hadden. Dat neemt niet weg dat het een kleine gemeenschap was en bleef. Die was echter bijzonder hecht. Wim de Vrieze heeft een c.d. gemaakt waarin hij op kleurrijke wijze verslag doet van het reilen en zeilen in Burghsluis. Dat gaat bovendien gepaard met een behoorlijke dosis humor want ook dat was kenmerkend voor deze plaats. Samen met de recreanten zorgen de huidige bewoners dat het hier goed toeven is.

Burghsluis is, om daarmee af te sluiten, het domicilie van de kunstenaar Bert Frijns. Al ongeveer dertig jaar is hij in de weer met glas. Voor een kunstenaar is dat een van de moeilijkste materialen omdat de mogelijkheden beperkt zijn. Het werk van Frijns is kenmerkend mooi. Er gaat kracht en eenvoud vanuit. Het is ook telkens weer verrassend origineel. Bovendien ligt er veel ambachtelijks in zijn werk. Het is een goede keuze geweest om een werk van Bert Frijns te plaatsen in de raadzaal van het gemeentehuis in Zierikzee. Zo kunnen velen, en de raadsleden in het bijzonder, mijmeren bij wat je met glas kunt doen. Glas is niet alleen om doorheen te kijken, maar ook om je blik te stoppen bij het glas zelf. Dan zie je jezelf en daar kun je veel van leren."

Recente ontwikkelingen
Kustlaboratorium naar Burghsluis
Stichting Het Zeeuwse Landschap heeft begin 2011 grond gekocht van een melkveehouder bij Burghsluis ten behoeve van het op te zetten Kustlaboratorium. Hiermee gaat dit project - de aanleg van een fraai ecologisch waardevol en aantrekkelijk landschap met duurzame aquacultuur - een volgende fase in. Een geschikte locatie is gevonden westelijk van Burghsluis. Daar is direct achter de dijk een gebied van circa 45 hectare verworven. De bedoeling is om de komende twee jaar gedetailleerd te onderzoeken hoe de inrichting van het gebied moet worden aangepakt om aquacultuur in het gebied tot een succes te maken op een manier die in harmonie is met een ecologisch en recreatief waardevolle omgeving. De vormgeving van de landschappelijke en recreatieve component zal in overleg met de directe omgeving plaatsvinden.

Bezienswaardigheden
- Het koepelvormig huisje aan de haven van Burghsluis is een voormalig deel van de vuurtoren van Haamstede, welk bovenstuk in 1981 werd vervangen. Het doet dienst als kantoor van de havenmeester.
- Monument voor de ‘Redders van Burghsluis’, in 1989 vervaardigd door Miens van Citters uit Burgh. Voor nadere toelichting zie bij Geschiedenis.

Links
- Watersportvereniging Burghsluis.