Budel-Dorplein

Status
Budel-Dorplein is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Peelland, gemeente Cranendonck. T/m 1996 gemeente Budel.

Ligging
Budel-Dorplein ligt Z van Budel en grenst in het W aan België (Hamont), in het Z en O aan de provincie Limburg (het buitengebied van Altweerterheide) en in het N aan Budel-Schoot.

Statistische gegevens
Budel-Dorplein heeft ca. 600 huizen met ca. 1.500 inwoners.

Geschiedenis
Dorplein ontstaat direct na de vestiging van de zinkfabriek bij Dorplein in 1892. De naam komt voort uit de naam van twee van de stichters van de fabriek: de gebroeders Dor. Één van die broers, Emile Dor, ontwerpt zelf het stedenbouwkundig plan. Dat plan draagt de naam "Le projet de Dorplein". Het is een klassiek fabrieksdorp. Het huisvest de arbeiders en de eigenaren wonen er zelf ook. De grond waarop het dorp staat is eigendom van de fabriek, evenals de woningen. De fabriek zorgt voor de faciliteiten en het onderhoud. Er wordt voorzien in een electriciteitscentrale voor het dorp, parken en pleinen voor ontspanning, verenigingsleven, theaterzaal, en ook een boerderij voor de nodige vitamines en mineralen. Een zelfvoorzienend geheel dus. Dorp en fabriek waren één. Dat blijft zo tot 1968, het jaar waarin Dorplein door de fabriek aan het publieke domein wordt overgedragen en één van de kernen van Budel wordt: Budel-Dorplein. De bewoners krijgen de gelegenheid om de huizen te kopen en de voorzieningen vallen vanaf dat moment onder het beheer van de gemeente (destijds Budel, sinds 1997 Cranendonck).

Dorplein ligt midden in het groen. De fabriek, gemoderniseerd en nog altijd functioneel, en het dorp zijn omringd door unieke natuurgebieden zoals het Ringselven. Het dorp is gebouwd in de Waalse stijl en bevat bouwkenmerken die in Nederland nergens voorkomen behalve in Dorplein. Het is een wijds opgezet dorp, met ruim zicht rondom. Hoewel de woekerende natuur ze deels terug heeft genomen, zijn de parken en lanen die er omheen liggen nog altijd herkenbaar in het landschap. (© Kerngroep Dorplein)

Meer weten?
- Nadere informatie over de geschiedenis van Budel-Dorplein.
- Christian Dor, kleinzoon van de oprichters van de zinkfabriek in Budel-Dorplein, heeft in maart 2010 symbolisch de website over de historie van Budel-Dorplein en de zinkfabriek geopend. Een werkgroep van 7 personen is 2 jaar bezig geweest met het verzamelen van historische foto's, anekdotes en schriftelijke bronnen. De website behandelt de periode vanaf de oprichting van de zinkfabriek in 1892, tot aan het einde van het thermische productieproces in 1973.

Recente ontwikkelingen
Nieuwbouw Budel-Dorplein aan de Sint Servaasstraat
De toekomstige uitbreiding van Budel-Dorplein wordt over enkele jaren gerealiseerd aan de Sint Servaasstraat. Op het terrein, waar vroeger een autosloperij was gevestigd, verrijzen in totaal 31 koopwoningen. Buurtbeheer Dorplein Uniek is blij met het initiatief, want in het Dorpsontwikkelingsplan staat woningbouw met stip bovenaan. (okt. 2010)

Beschermd Dorpsgezicht
Het bijzondere geheel van wijdsheid, natuur, industrie en unieke bouwstijlen heeft er toe geleid dat Budel-Dorplein in april 2011 is aangewezen tot Beschermd Dorpsgezicht.

Duurzaam Industriepark Cranendonck
O van Budel-Dorplein wordt de komende jaren het Duurzaam Industriepark Cranendonck (DIC) gerealiseerd.

Bezienswaaridgheden
- Budel-Dorplein heeft 13 rijksmonumenten.

Natuur en recreatie
- Twee wandelingen in en rond Budel-Dorplein; een bosroute van 3 km en een cultuurroute van 7 km, zijn desgewenst ook aaneen te schakelen tot 1 route van 10 km.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Budel-Dorplein (online te boeken).

Links
- Buurtbeheer Dorplein Uniek.
- De Kerngroep Dorplein zet zich in voor het behoud en bevorderen van de leefbaarheid in Dorplein, vooral voor een zo verantwoord mogelijke inpassing van het beoogde Duurzaam Industriepark Cranendonck (DIC) dat de komende jaren O van het dorp gerealiseerd wordt. Nadere informatie over het Beschermd Dorpsgezicht Budel-Dorplein in relatie tot de plannen voor het DIC.