Bosschenhoofd

Status
Bosschenhoofd is een dorp in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Halderberge. T/m 1996 viel het grotendeels onder de gemeente Hoeven, deels (een handvol woningen aan de noordkant) onder de gemeente Oudenbosch.

Naam
Oudere schrijfwijzen
Bosschenhoofd werd en wordt ook Seppe genoemd. De naam Seppe wordt, hoewel officieel niet meer in gebruik, nog steeds gebruikt door maar liefst een zestiental instellingen. De bekendste hiervan zijn het vliegveld, het voormalige klooster/retraitehuis en het waterleidingbedrijf. In de 19e eeuw en de eerste helft van de 20e eeuw werd met deze naam alleen het gebied tussen de spoorweg en de huidige rijksweg bedoeld. De naamsverwarring is als volgt ontstaan. Ten tijde van de aanleg van de spoorlijn Roosendaal-Breda in de jaren 1854/1855 woonde er de graanbouwer Jacobus Sep, die er ook een herberg Huis ten Halve dreef. Toen de Belgische ingenieur, die belast was met de aanleg van de spoorbaan, naar de naam van de omgeving vroeg om er het te bouwen stationnetje naar te vernoemen, kreeg hij in onvervalst West-Brabants dialect als antwoord: ‘ier ist bij Seppe'. Door dit misverstand kwam ‘Seppe' aan zijn naam. In de loop der tijd breidde Seppe zich langzaam uit ten noorden van de spoorbaan. Op een gegeven moment wist zelfs het gemeentebestuur van Hoeven, de gemeente waaronder Bosschenhoofd t/m 1996 viel, niet meer waar Bosschenhoofd ophield en Seppe begon. De ene keer werd alles met de officiële naam aangeduid, dan werd weer de tweede naam gebruikt en een volgende keer was het zelfs ‘Bosschenhoofd bij Seppe'. De verwarring werd alleen nog maar groter toen de gemeente op de borden aan de rand van de bebouwde kom van het dorp de plaatsnaam Seppe liet plaatsen. In 1975 zijn die verwarrende borden vervangen door andere, met de juiste benaming Bosschenhoofd. Op oude ansichtkaarten komt soms ook de naam Seppen voor, maar dat mogen we redelijkerwijs als drukfout beschouwen, volens ons heeft die 'n' er nooit achter gehoord.
Naamsverklaring
"Ten zuiden van Oudenbosch was in 1301 een gebied van ongeveer driehonderd hectare moer uitgegeven, bekend als het Bossche Laag. Aan de rand van het Bossche Laag werd een nieuw turfhoofd aangelegd, dat het Bossche Hoofd werd genoemd, dus het hoofd (turfopslagplaats) van Oudenbosch. Het huidige Bosschenhoofd ligt niet bij het vroegere turfhoofd, doch zuidelijk daarvan, maar ontleent er wel de naam aan. Overigens maakte men in de 19e eeuw, bij de invoering van het kadaster (1832, red.), nog onderscheid tussen het Groote Bosschenhoofd, het Kleine Bosschenhoofd en Bosschenhoofd. Dit zou erop kunnen wijzen dat er verschillende turfopslagplaatsen hebben gelegen" (104, 1986).

Ligging
Bosschenhoofd ligt 4 km NO van Roosendaal, 2 km Z van Oudenbosch, 4 km ZW van Hoeven.

Statistische gegevens
- In 1840 had Bosschenhoofd 40 huizen, 269 inwoners onder Hoeven en samen met Galgstraat 75/389 onder Oudenbosch.
- Tegenwoordig heeft Bosschenhoofd ca. 900 huizen met ca. 2.300 inwoners.

Geschiedenis
In 1301 gaf de Sint Bernardsabdij het Bossche Laag, een gebied van circa 300 hectare ZO van Oudenbosch, uit aan een aantal personen om er turf te winnen. Aan de westrand ervan werd een opslagplaats, een hoofd, aangelegd voor de gestoken turf; het Bossche Hoofd. Vandaar ging de turf via een gegraven vaart naar de Oudenbossche haven. Na het Twaalfjarig Bestand (1609-1621) tijdens de Tachtigjarige Oorlog verloor Oudenbosch zijn functie voor turfoverslag, omdat de autoriteiten die niet rendabel genoeg vonden. Van onder het veen was een schrale zandlaag tevoorschijn gekomen, waarop boerderijtjes werden gesticht. Om de opbrengst van de landerijen te verhogen, werd de mest van schapen, die overdag op de heide zwierven maar 's nachts op stal stonden, vermengd met heideplaggen en strooisel om het land te verbeteren. De zuidelijker hooggelegen zand- en heidegronden rondom Pagnevaart bleven eeuwenlang ongebruikt. In tijden van langdurige droogte veranderden grote delen bijna in zandwoestijnen, waar de wind vrij spel had. Daarom worden de Bosschenhoofdenaren tijdens carnaval ‘smoorfrêters' genoemd.

Het dorp Bosschenhoofd is pas in de 19e eeuw opgericht, door pioniers uit Hoeven die zochten naar nieuwe ontginningsmogelijkheden in de omgeving. In 1882 kreeg Bosschenhoofd een school, in 1886 een kerk.

"De grondstof voor Brabants drinkwater is grondwater. Het wordt opgepompt van een diepte die varieert van 40 tot 200 meter. Door de lange verblijfstijd in de bodem zit er geen zuurstof meer in het water. Het zuiveringsproces begint daarom met het beluchten van het water. Grondwater bevat veel ijzer, in opgeloste vorm. Door het toevoegen van zuurstof wordt het ijzer omgezet in roestdeeltjes die later uit het water kunnen worden gefilterd. De geur en de smaak verbeteren doordat verschillende gassen door de zuurstof uit het water worden verdreven. Daarna wordt het gefilterd. In een grote bak met een speciaal soort zand zakt het water langzaam naar beneden. De roestdeeltjes en andere stoffen die niet in het drinkwater thuishoren, blijven in dit zand achter. Het water is dan schoon, glashelder en lekker van smaak. In sommige waterwingebieden wordt water opgepompt dat veel kalk bevat. Daar is het zuiveringsproces uitgebreid om de hardheid te verlagen. Dit is het geval in Bosschenhoofd bij drinkwaterproductiebedrijf Seppe" (332).

De Heimolen aan de Molenlaan, Z van het dorp en Z van de A58, is in het kader van een logischer verdeling van de gemeentegrenzen ten opzichte van de A58 in 1997 ‘verhuisd' van de gemeente Hoeven naar de gemeente Rucphen. Zie verder aldaar.

(de gegevens over de geschiedenis van Bosschenhoofd en Seppe zijn, voorzover niet uit andere bronnen geciteerd, verkregen van en © heemkundige Nol Krijnen uit Bosschenhoofd/Seppe).

- 51 oude afbeeldingen van objecten in Bosschenhoofd, met toelichting, door Heemkundekring Seppe.

Bezienswaardigheden
- Voormalig retraitehuis Seppe.
- Kapel.
- Heilig Hartkerk.
- Voormalig stationsgebouw.
- De Heimolen.

Musea
- Vliegend Museum Seppe.
- Mientje Antonissen (1934) is onlangs kleiner gaan wonen en heeft daarom veel moeten wegdoen, maar heeft in haar nieuwe appartement toch nog steeds een collectie devotionalia van vele duizenden objecten, die zij gedurende haar hele leven heeft verzameld. Haar museum is alleen op afspraak te bezoeken. Tel. 06-20763584. Voor nadere informatie zie het interview in BN/De Stem d.d. 6-7-2011.

Jaarlijkse evenementen
- Midzomerfeesten (laatste volle weekend van augustus). Tijdens deze drukbezochte feesten die vrijdagavond van start gaan, kunt u onder meer genieten van braderie, kermis en live muziek. Ook van de mogelijkheid om de toren van de Heilig Hartkerk te beklimmen, wordt door honderden mensen gebruik gemaakt.

Natuur en recreatie
- Pagnevaart.
- Seppe Airport.
- De koopavond in Bosschenhoofd is op vrijdag.

Overnachten
- Hotels in Bosschenhoofd en omgeving (online te boeken).
- Vakantiehuizen in de omgeving van Bosschenhoofd (online te boeken).

Literatuur
- Voor wie zich verder in de geschiedenis van Bosschenhoofd wil verdiepen, kunnen wij aanbevelen: "Bosschenhoofd in vroeger tijden" (deel I 1997, deel II 1998, auteur Nol Krijnen) en "Bosschenhoofd, Gedenkboek 100 jaar parochie en kerkdorp 1886-1986" (uitg. Heemkundekring De Honderd Hoeven te Hoeven). In dit boek, het tweede Jaarboek van Heemkundekring De Honderd Hoeven, worden ontstaan en ontwikkeling van Bosschenhoofd uitvoerig behandeld.
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Bosschenhoofd (online te bestellen).

Links
- Fotogalerij van evenementen in Bosschenhoofd.