Rooms-Katholieke Hieronymus Aemilianuskerk

De ‘verpleegden’ en later gedetineerden moesten verplicht naar de kerk, waarbij ze konden kiezen tussen tussen de hervormde kerk of de schuin tegenovergelegen Rooms-Katholieke Hieronymus Aemilianuskerk. Deze zaalkerk was in 1893 gereed en ontworpen in neo-gotische stijl door W.C. Metzelaar, al bouwde hij zelf liever in de ambachtelijke stijl. Voor die tijd stond op deze plaats een kleiner exemplaar uit 1826. Het was destijds slechts een van de drie katholieke kerken in heel Drenthe (naast Coevorden en Frederiksoord).

Het bouwwerk bestaat uit acht traveeën, met gotische vensters, een zevenhoekige absis en een sacristie die is aangebouwd. De zijgevels hebben spitsbogen en steunberen, terwijl op het zadeldak een kleine dakruiter is geplaatst. Geheel conform de eisen: niet te veel pracht en praal, eenvoudig, doch toch met uitstraling.

In een gewelf hiernaast maakte politiek-gevangene A.C.E. Gantzert in 1948 een muurschildering met de Hemelvaart van Christus. Hierbij beeldde hij ook zichzelf klein af met een herdersstaf, en wel in het linker groepje apostelen tussen de ramen.

Orgel
Bijzonder in het interieur is ook het orgel uit 1822 in het oksaal, dat afkomstig is van een voormalige bioscoop in Tilburg. Het oorspronkelijke instrument is ontvreemd dan wel zoekgeraakt tijdens restauratiewerkzaamheden in de jaren zestig van de 20e eeuw. In het koor staat ook nog een Engels orgel uit 1843. Artikel over het kerkorgel in de RK kerk te Veenhuizen.

Sluiting kerk in 2011
De toch vrij grote kerk is eigenlijk een maatje te groot geworden voor de kleine katholieke gemeenschap in het dorp, sinds de gedetineerden niet meer verplicht zijn te kerken op zondag. Het bisdom Groningen / Friesland, waar ook Drenthe onder valt, heeft daarom in april 2011 de kerk gesloten, omdat zij de parochie te klein vond geworden om nog levensvatbaar te zijn. De laatste dienst in april 2011 sluit een periode af van 185 jaar van erediensten in deze kerk. Reportage over de laatste eredienst in de RK kerk van Veenhuizen.

Overige links
- Artikel over de RK kerk te Veenhuizen (pdf).