Skip to content
Valkenburg (aan de Geul) » Bezienswaardigheid » St. Nicolaaskerk

St. Nicolaaskerk

Beschrijving: 

De middenin de stad gelegen St. Nikolaas (Kerkstraat 31) is, wanneer men hem benadert, een merkwaardig ogend gebouw. Het lijkt asymmetrisch en maakt het de beschouwer niet makkelijk zich te oriënteren; de gebruikelijke oost-westrichting is zoek. Waar de voorkant is, wordt duidelijk als we er half omheen zijn gelopen, zodat we ook de oorzaak van de desoriëntatie begrijpen. Niet alleen het koor, maar ook de transeptarmen zijn meerhoekig gesloten, waardoor de richting er al uit is. Het gebouw staat ook niet vrij. Tegen vooral de westgevel zijn diverse aanbouwen ontstaan, in verscheidene vormen. Maar de structuur van het gebouw is nu, wanneer de hoofd- en bijzaken zijn gescheiden, tenminste duidelijk. We hebben hier te maken met een fraai middeleeuws gebouw, aangelegd in gotische stijl, waarvan de ruimtelijke effecten niet ontworpen, doch naar gebruikseisen zijn ontstaan.

Nu de feiten: het oudste zijn de toren en een deel van het schip. Naast de 14e eeuwse westtoren van mergel, vinden we een portaal uit 1891. Als Pierre Cuypers het gebouw in 1904 niet had vergroot, zou het geheel nog zo gedrongen zijn geweest als het tot dan was, met het korte schip en het transept. Zijn verlenging van vooral de oostelijke delen heeft een markante, maar niet geheel samenhangende kerk opgeleverd. Door het ontbreken van een lichtbeuk bovenaan de wanden van het middenschip, kunnen we het gebouw bij de pseudobasilieken onderbrengen. Het netgewelf boven de viering is fraai.

Binnen zijn enkele kunstige voorwerpen uit de late Middeleeuwen te vinden die mits aandachtig bekeken, naast de prettige ligging van het gebouw, een bezoek al de moeite waard maken. Het altaarkruis heeft een corpus uit de tweede helft van de 15e eeuw. In het transept vinden we een drieluik met het leven van St. Remigius verbeeld. Echt heerlijk is het zogenaamde Marianum. Dit is een laatgotisch beeld van Maria met in haar armen het Christuskind dat ons de rijksappel toont: zowel een teken van Zijn wereldheerschappij als een combinatie van de symbolen van Erfzonde (appel) en Verlossing (kruis). Het paar wordt omgeven door een stralenkrans en geflankeerd door twee kruisingen van een putto en een serafijn. De gekroonde Maria staat op een maansikkel, de kuisheid verbeeldend.

Deze naast aan Nikolaas ook aan Barbara gewijde kerk was van 1633 tot 1819 zowel voor katholieken als voor gereformeerden in gebruik: het zogenoemde simultaneum.

Type: 
Kerk
0