NS-station

Het NS-station Valkenburg (Stationsstraat) aan de in oktober 1853 geopende lijn Maastricht-Aken prijkt met recht op de monumentenlijst. Het uit 1854 stammende gebouw (in 1853 was er sprake van een provisorisch station) is het oudste nog in gebruik zijnde NS stationsgebouw van Nederland.

Het prachtige uit ‘streekeigen’ mergelsteen opgetrokken station heeft door de vele torentjes met kantelen een burchtachtige aanblik. Het is een ontwerp van ir. Jacobus Enschedé, die tevens met de aanleg van de spoorlijn was belast. Aanvankelijk is het station kleiner van oppervlakte. Rond 1890 komen twee kleinere gescheiden pandjes aan weerszijden te vervallen om de bouw van langere vleugels mogelijk te maken.

In de gevel aan de straatzijde zien we een aantal opvallende versieringen. De ster uit het Maastrichtse stadswapen en de arend uit het Akense stadswapen ontbreken niet. Het gevleugelde wiel met bliksemschichten refereert aan de snelheid van de trein. Een dergelijke symboliek treft men bij diverse Europese spoorwegmaatschappijen aan en kan beschouwd worden als een voorloper van de hedendaagse logo's. Ook de mijn komt terug in de afgebeelde leeuw, want naast de exploitatie van de lijn had de toenmalige spoorwegmaatschappij ook de exploitatie van de Dominiale Mijn.

Het station lag aanvankelijk op grondgebied van de gemeente Hulsberg. Het is bij de herindeling van 1940 naar de gemeente Valkenburg overgegaan.