Fluweelengrot en Kasteelruïne
De Fluweelengrot, van oorsprong een oude zeebodem, toont u het blokbrekerslandschap van de Limburgse mergelbouw. De grot ligt onder de kasteelruïne en is waarschijnlijk in het begin van onze jaartelling ontstaan. Met stangen, grote breekijzers en zagen werden door blokbrekers dikke plakken mergel losgehakt en op rollen vervoerd. Zo ontstond een ondergronds gangenstelsel waar men zich in tijden van oorlogsgevaar kon verschuilen. Later zijn ook houwelen bij het blokbreken gebruikt. Met wat fantasie lijkt het of een kansel en een biechtstoel op de hoek van twee gangen zijn uitgehakt. De Leidse tekenaar Albert Hartich heeft in 1925 met houtskool en meekrap grottekeningen gemaakt, die iets over een bepaalde periode uit de geschiedenis van Valkenburg vertellen.
Op 8 september 1944 zijn 400 tot 500 mensen de grot ingevlucht, waaruit zij op 19 september 1944 bevrijd zijn, maar de Tweede Wereldoorlog was toen nog niet afgelopen. In de winter van 1944/1945 is tijdens het Ardennenoffensief de Fluweelengrot als revalidatiecentrum voor Amerikaanse soldaten ingericht. Veel houtskoolportretten getuigen over die tijd. Niet alleen houtskooltekeningen zijn in de grot te bezichtigen. Fossielen in de mergel vertellen over schelpdieren van miljoenen jaren geleden, toen mergel gevormd werd. Om de oudheid helemaal onder handbereik te brengen, hebben een Hainosaurus en een Megalosaurus een blijvende plaats in de grot gekregen. Veel fossielen zijn aan het Teylermuseum in Haarlem en aan Parijse musea verkocht.
De Fluweelengrot dankt haar naam aan de fluwîentjes, vleermuizen die in de grotten overwinteren. De lange gangen zorgen voor een constante temperatuur, waar vleermuizen erg op gesteld zijn. Vleermuizen eten insecten die ze met een soort sonar feilloos kunnen opsporen. Door de insectenbestrijding is het aantal vleermuizen sterk teruggelopen. In de Limburgse grotten leven nu nog zeven soorten.
Via de Fluweelengrot loopt u ondergronds naar de Kasteelruïne, een voormalige burcht waar nu niet meer dan een ruïne van over is. Dit kasteel is in de 11e eeuw als bergslot (de enige werkelijke hoogteburcht in NL) gebouwd. Naast een ‘gewoon’ bezoek kunt u er ook speur- en spooktochten, kinderfeestjes, thema- en bedrijfsfeesten laten organiseren.
Fluweelengrot en Kasteelruïne: Grendelplein 13. Tel. 043-6090110.