Drielandenpunt / Vierlandenpunt
Status en ligging
Het u ongetwijfeld welbekende Drielandenpunt (het hoogste punt van Nederland, 322,4 meter, gelegen op de Vaalserberg, die vroeger Hubertusberg heette, trekt jaarlijks meer dan 1 miljoen bezoekers!) is van 1839 tot 1919 zelfs een Vierlandenpunt geweest (hoewel die naam eigenlijk niet juist is, want Neutraal Moresnet had geen eigen regering en mag daarom niet als soevereine staat worden beschouwd). Zie verder de site over dit "vierde land": Neutraal Moresnet. De herinnering aan deze periode wordt levend gehouden door de naar het Drielandenpunt voerende Viergrenzenweg.
De plaats waar op de Vaalserberg tussen drie grenspalen een kleine, blauwe steen het opschrift draagt "hoogste punt van Nederland" is in feite niet het hoogste punt. Dit punt ligt op 322,4 meter ergens in de 12 hectare grote Evenementenweide, NW van het Drielandenpunt. Waar het precies ligt, is moeilijk te zeggen, door de begroeiing van het labyrint en andere ingrepen in het landschap.
De grens Nederland-Duitsland liep in de Vaalser Grensstraat tot 1948 vlak voor de oostgevels van de huizen van genoemde straat. De Grensstraat voerde van de hoofdweg naar Aken, de Maastrichterlaan, naar een overgang over de noordelijk daarvan gelegen Senserbach / Selzerbeek enz. en naar Duits grondgebied. Door een grenscorrectieverdrag werd in 1948 het tot daar toe Duitse tracé van de Grensstraat tot Vaals, dus tot Nederland verlegd. Door het grensverdrag van 1960, geratificeerd in 1963, kwam de oostelijke helft van het tracé aan Duitsland terug, waardoor nog slechts het westelijke tracé Nederlands is. In het midden van de straat zijn op een lijn vierkante metalen plaatjes als grenspunten aangegeven, waarop zich óf de Limburgse leeuw uit het wapen van Vaals met het opschrift ‘Vaals-NL' óf de adelaar uit het wapen van Aken met het opschrift ‘Aken-D' bevindt. Verder zijn er ook ronde plaatjes met boven een N voor Nederland en beneden D voor Duitsland, gescheiden door streep - punt - streep. (3336 8-11-1967)
In 1997 is een proces-verbaal getekend door de gemeenten Vaals en Plombières (B), van de ‘wederuitzetting van de Nederlands-Belgische rijksgrens tussen Vaals en Plombières'. Het opnieuw vaststellen van de rijksgrens was noodzakelijk omdat de gemeenten van mening verschilden over de juiste loop van de grens. Vaals had het gebied rond het Drielandenpunt opnieuw bestraat en was daarbij volgens Plombières enige meters op Belgisch grondgebied terechtgekomen. De opnieuw vastgestelde grens komt overeen met de grens zoals die was vastgesteld bij het internationale verdrag van 1843.
Door de vele staatkundige wijzigingen in de 19e en 20e eeuw is het velen niet precies duidelijk welke landen nu wanneer aan dit punt grensden. Vandaar ter verduidelijking de onderstaande tabel.
Vanaf 1816 kwamen hier de volgende grenzen bij elkaar:
1816-1830: Nederland, Neutraal Moresnet, Duitsland (Duitse Bond met Pruisen).
1830-1839: België (omdat Zuid-Limburg met Vaals toen tot België behoorde), Neutraal Moresnet en Duitsland (Duitse Bond met Pruisen).
1839-1919: Nederland, België, Neutraal Moresnet en Duitsland (Duitse Bond met Pruisen, later het Duitse Rijk met Pruisen). Dit is dus de Vierlandenpunt-periode.
1919-heden: Nederland, België en Duitsland (tot 1933 Republiek, 1933-1945 Deutsches Reich, vanaf 1949 Bondsrepubliek Duitsland).
Filatelie
"Pruisen had toestemming om in het vermeende neutrale Moresnet postzegels uit te geven. Na de 1e Wereldoorlog, toen het provisorisch gebied volgens Verdrag van Versailles, aan Belgie viel, werden er ook Duitse postzegels ontdekt, met zwart gekleurde overdruk, en wel:
- Deutsches Reich (bruin) origineel 3 Pfennig werd in zwart Belgien 3 Centimes;
- Deutsches Reich (groen)5 Pfennig werd 5 Centimes;
- Deutsches Reich (rood) 10 Pfennig werd 10 Centimes."
Heeft iemand een antwoord op de volgende vragen:
Waarom gaf Duitsland deze overdrukken uit ?
Wat zijn deze postzegels (gestempeld) thans waard ?
Met vriendelijke groet,
Heemkundige Historie Hans Hermans Heerlen (juli 2009)
Vaalserberg sinds 10-10-2010 niet meer hoogste punt op Nederlands grondgebied
Wie de hoogste berg op Nederlands grondgebied een keer wil bezoeken, zal daar sinds 10-10-2010 een flink eind verder voor moeten reizen. Tot dat moment lag dat punt op de Vaalserberg, met 322,4 meter. Maar doordat de Antiliaanse eilanden Saba, Sint Eustatius en Bonaire sinds 10-10-2010 'bijzondere gemeenten' van Nederland zijn geworden, is Vaals zijn status als hoogste punt van ons land kwijt.
De berg Mount Scenery op Saba is 877 meter hoog en laat de Vaalserberg ruim onder zich. Voor burgemeester Van Loo en zijn wethouders reden om met een officiële plechtigheid afscheid te nemen van ’de hoogste berg van Nederland’. Op initiatief van ondernemers op de Vaalserberg werd 'hun' hoogste punt op 10-10-2010 in het bijzijn van burgemeester Reg van Loo van Vaals symbolisch overgedragen aan de nieuwe Nederlandse gemeente Saba. Een delegatie van ondernemers van het Drielandenpunt is in oktober 2010 naar Saba gereisd om het hoogste punt aan dat eiland over te dragen. Natuurlijk blijft de Vaalserberg wél als vanouds het drielandenpunt én de hoogste berg van het vasteland van Nederland.
