Werven en werfkelders Oudegracht

De werven van Utrecht zijn uniek in de wereld. Aanvankelijk lag Utrecht aan een rivier met brede beddingen. Door het bouwen van sluizen kreeg men in 1275 de Oudegracht onder controle. Daardoor zakte het waterpeil en werden nieuwe kaden aangelegd; de huidige werven. De kelders van de woningen werden doorgetrokken. Zo zijn de typische werfkelders ontstaan.

Om met paarden op de werven te kunnen komen, werden gangen aangelegd; de wedden. Er zijn er drie geweest. Eén ervan was bij Het Wed, vandaar de naam. Alleen die bij het stadhuis is er nog. Onderaan het wed stond vroeger de stadskraan. Daarmee werden goederen van de werf naar straatniveau getakeld. De gietijzeren beelden van de Winkel van Sinkel betekenden het einde van de stadskraan, want deze begaf het bij het lossen. Het fundament van de kraan is op de werf nog te zien. Onder de straatlantaarns langs de Oudegracht zijn consoles geplaatst met honderden verschillende taferelen.

Recente ontwikkelingen
Restauratie werven vanaf najaar 2010
Utrecht gaat vanaf najaar 2010 haar karakteristieke, monumentale werven restaureren. Door de restauratie, die dringend noodzakelijk is, kunnen de Utrechtse werven voor de toekomst behouden worden. Na een zorgvuldige afweging blijkt dat van de 430 aanwezige bomen er 363 kunnen blijven staan. Op 48 plekken plant de gemeente nieuwe bomen terug. Op plaatsen waar het kan, zet de gemeente een nieuwe boom met een zo groot mogelijke stamdiameter terug. Op 19 plekken wordt geadviseerd om geen bomen terug te planten. Er wordt voor gezorgd dat de nieuwe en bestaande bomen niet in de walmuur kunnen groeien. Het uitgangspunt is altijd dat de boom behouden blijft, tenzij dit echt niet kan. Uit de inventarisatie blijkt dat het niet mogelijk is de te kappen bomen te verplanten. Tijdens de werkzaamheden blijven de werfkelders toegankelijk.