Portiekflats Robijnhof van architect Gerrit Rietveld

De portiekflats aan de Robijnhof (Hoograven-Tolsteeg) dateren uit 1958. Bijzonder is dat ze zijn ontworpen door architect Gerrit Rietveld. Bijzonder voor die tijd was ook dat de woningen een douche hadden. Het was destijds namelijk nog niet ongebruikelijk dat men zich nog met een teiltje moest behelpen. Het complex van 194 sociale huurwoningen is in 2008 gerenoveerd.

In de loop der jaren waren de flats in verval geraakt en aan de buitenkant was er nauwelijks meer aan af te zien dat het om een ontwerp van Rietveld ging. Karakteristieke details als de kleuraccenten en slanke profielen in de kozijnen waren bij een renovatie in de jaren tachtig verloren gegaan. De eisen aan de bewoners waren destijds streng; zo moest men een contract tekenen dat men geen was aan het balkon zou hangen omdat dat afbreuk deed aan het ontwerp.

Na de renovatie ademt de Robijnhof weer de geest van Rietveld. De schotels zijn vervangen door centrale antennes, de onderlichten zijn net als bij de oplevering in 1958 weer rood, geel en blauw, en de zwarte rand onder het dak is duidelijk zichtbaar. De kloeke houten kozijnen zijn vervangen door slanke profielen met dubbel glas.

In de woningen werd het sanitair vervangen, de keuken gemoderniseerd en de tussenmuur tussen de twee kleinste slaapkamers is gesloopt. Met deze relatief kleine ’designwoningen’ mikt woningcorporatie Bo-Ex op goed opgeleide alleenstaanden en jonge stellen die graag dichtbij de binnenstad wonen. Bo-Ex wil de Rietveld-identiteit ook inzetten als middel om de achterstandswijk Hoograven te presenteren als een buurt waar je trots op kunt zijn. Het verloop onder de bewoners was groot de afgelopen jaren, en velen wisten niet eens dat ze in een echte Rietveld woonden.

Het realiseren van ’massawoningbouw’ voor het volk was een lang gekoesterde wens van architect Gerrit Rietveld. Toen hij de kans kreeg drie projecten in de Utrechtse wijk Tolsteeg-Hoograven te ontwerpen, greep hij die meteen aan. Zijn vrijheid was beperkt. Hij moest werken binnen een stedebouwkundig plan waarin de plaats van de verschillende woonblokken al was vastgelegd. Rietveld ontwierp ’stempels’ van vijflaagse blokken gecombineerd met blokken van drie lagen en eengezinswoningen van twee lagen. Alle blokken zagen er hetzelfde uit van binnen en van buiten, alleen het aantal slaapkamers varieerde. Zo wilde Rietveld een rustig beeld scheppen of, zoals hij het zelf formuleerde: ’tegenspraak in visuele effecten vermijden’. Omdat de bewoners dat natuurlijk zouden doorbreken door allemaal verschillende gordijnen op te hangen, kwamen er gekleurde panelen achter draadglas in de onderste kozijnrand en speciaal bobbeltjesglas in de bovenlichten. Ook kwam er een drooghok om het wasgoed aan het oog te onttrekken.

In december 2008 is het boek Rietvelds Robijnhof verschenen.

Museumwoning
Op Robijnhof 13 is een museumwoning ingericht die laat zien hoe de woningen er direct na de oplevering uitzagen. De oorspronkelijke badkamer was voorzien van een lavet dat ook als wasmachine kon worden gebruikt. De keuken met granito aanrecht was een ontwerp van Rietveld zelf.
(bron: Trouw, 13-12-2008)