Joodse begraafplaatsen
“In Putte bevinden drie begraafplaatsen waar overwegend Belgische joden uit de regio Antwerpen begraven liggen. Een begraafplaats uit 1908, een uit 1914 en een uit 1923, in gebruik bij drie verschillende joodse begrafenisverenigingen. De reden waarom al deze joodse mensen niet in België begraven wilden worden, ligt meer voor de hand dan men in eerste instantie zou vermoeden. De joodse wetten bepalen dat een graf nooit opgeruimd mag worden (de joden baseren zich daarbij op Genesis 23, waarin Abraham voor zijn overleden vrouw Sara ‘een eigen grafstede voor de volle prijs’ koopt van de Hethieten, voor vierhonderd sikkelen zilver, red.). Omdat de Belgische begraafwet eist dat een graf na 25 jaar wordt overgraven en de Nederlandse wetgeving toelaat dat een graf blijft liggen, kocht de Antwerpse joodse gemeenschap in de 19e eeuw, vlak over de Nederlandse grens, grond die als begraafplaats werd ingericht. Zo vond een aantal Belgen in Nederland een laatste rustplaats” (26).
Van de begraafplaatsen ligt er één aan de Putseweg (Shomre Hadass) en twee aan de Noordweg (Machsike Hadass en de begraafplaats van de Frechiestichting). De namen van de begraafplaatsen zijn die van de begrafenisverenigingen van de Joodse gemeenschappen in Antwerpen. Mocht u ooit een joodse begraafplaats willen bezoeken, houd er dan rekening mee dat - voor mannen - een hoofddeksel verplicht is. “Op joodse begraafplaatsen is het zo sober, dat veel mensen denken dat de graven niet onderhouden worden. Maar toch worden stenen zo veel mogelijk rechtgezet, letters gezwart, grasperken gemaaid, mos en onkruid verwijderd. En een oud gezegde is dat je verdienste groter wordt als je vaak bij gestorvenen op bezoek komt. Kleine steentjes neerleggen als je bij het graf van een familielid of vriend op bezoek komt, is iets dat je vroeger in Nederland nooit zag. Na de oorlog is die gewoonte uit het buitenland naar hier komen overwaaien”, aldus S. Wasserman uit Son, die tot enkele jaren geleden alle joodse begraafplaatsen in Nederland jaarlijks inspecteerde op goed onderhoud (423).
Putte vormde nooit een zelfstandige Joodse gemeenschap, maar viel onder Bergen op Zoom. Het totaal aantal begravenen op deze drie begraafplaatsen is niet bekend, maar het zijn er tienduizenden. De begraafplaatsen zijn tezamen wel een hele straat lang en staan helemaal vol. Ze zijn zo groot dat ze vanuit een vliegtuig op volle hoogte (ca. 10 km) nog goed te zien zijn.
Voor nadere informatie over de Joodse begraafplaatsen in Putte: tel. (België, vanuit Nederland): 0032-3-2335567 en 2320187.