Slotjes in het Slotpark e.o.
Enkele slotjes (kasteeltjes) rond het Slotpark, de Slotlaan en de Ridderstraat, waarvan twee exemplaren zijn omringd door een ‘slotgracht’. De slotjes waren oorspronkelijk woonhuizen van de ridders die zich na de kruistochten hier vestigden. Van de slotjes is alleen de buitenkant te bezichtigen. Hertenkamp en slotpark zijn vrij toegankelijk.
De woning, de stal en het koets- en washuis bij slotje Brakestein zijn in 1854 verbouwd.
“Slotje Limburg was geen kasteel, hoewel de vorm daar wel aan doet denken, maar een adellijk woonhuis. De enige echte functie die de gracht, de ophaalbrug en de torentjes hadden, was in wezen om de bewoner het aanzien te verschaffen van een kasteelheer, maar niet om het bij een belegering te kunnen verdedigen. Vaak woonden zij er ook niet het hele jaar, maar alleen ’s zomers. Althans tot de 18e eeuw was dit meestal zo. Het slotje dankt zijn naam aan het zo genoemde Belgische stadje en moet deze reeds in de 15e eeuw hebben gekregen. Zover gaat de geschiedenis van dit gebouw zeker terug. Oorspronkelijk moet het een wat eenvoudiger woning zijn geweest. Zijn hedendaagse uiterlijk kreeg het eigenlijk pas in 1798. Het was mr. Victor Amadeus Heyliger die in dat jaar dankzij een indrukwekkende erfenis van zijn grootmoeder het slotje en omgeving ingrijpend veranderde. Op 1 september 1875 kreeg ‘Limburg’ 23 nonnen als bewoonsters, afkomstig uit het Pruisische Opper-Silezië. Zij waren daarvandaan gevlucht en verbleven hier enige jaren. In 1880 kwamen als nieuwe bewoners ongeveer negentig Franse paters-redemptoristen. Maar ook zij bleven niet lang. Tenslotte woonde er mr. F.M. Brouwer-Ancker, de kantonrechter. Hij heeft veel aan het onderhoud van het huis gedaan. Het slotje kwam in 1939 in handen van de gemeente. Na een grondige restauratie en enige verbouwingen werd hier het gemeentehuis gevestigd. Maar Oosterhout is sinds die tijd blijven groeien. En zo werd ook dit gemeentehuis op den duur veel te klein” (43).
Slotje Beveren dateert in zijn huidige vorm uit circa 1740. Tot 1859 was het in gebruik als pastorie.
Het Slotpark is een imposant stukje oud-Oosterhout, met zware bomen in een mooie rustige omgeving.
In het Slotpark staat het bevrijdingsmonument. Op dat monument zijn 159 namen aangebracht van burgers en militairen die tijdens de Tweede Wereldoorlog als Oosterhouters of als bevrijders het leven lieten.
Van het 13e eeuwse kasteel Strijen (Hoofseweg), waar rond de Hoekse en Kabeljauwse twisten hun aanvang vonden, staat nu nog slechts een hoog stuk muurwerk overeind, de hoek van de rechthoekige Slotbosse Toren. Het kasteel werd destijds midden op de grens van het graafschap Holland en het hertogdom Brabant gebouwd. Met een kapel waarvan het altaar op Hollands en de zetel van de Heer op Brabants gebied stonden. Het kasteel werd in 1710 gesloopt, maar schijnt al in de 16e eeuw geheel te zijn vervallen. De resten van het vernielde kasteel verdwenen in de loop van de eeuwen in Oosterhoutse gebouwen en wegen. Op verzoek van het bestuur van Oosterhout werd in 1714 door de Domeinraad besloten dat de grote toren zou blijven staan. Na 1884 kwam de ruïne in handen van het Departement van Binnenlandse Zaken, die daarna heeft zorggedragen voor het onderhoud. De toren, die maar liefst zeven verdiepingen (26 meter) hoog is en muren heeft van 1,65 tot 1,90 meter dikte, werd jarenlang niet onderhouden. Maar het is nu één van de bezienswaardigheden uit het oude Oosterhout. Aan de bovenzijde is duidelijk het metselwerk zichtbaar dat onder toezicht van Monumentenzorg in 1880-1881 is uitgevoerd om verder verval van de ruïne te voorkomen. Inmiddels zijn er rond de toren opgravingen gedaan en is gebleken dat het kasteel veel groter was dan men vermoedde. Eén van de bewoners was destijds (sinds 1324) Willem van Duivenvoorde. Betreden van het terrein is overigens voor eigen risico: er staat een bordje dat waarschuwt voor mogelijke vallende stenen…