NH kerk en toren

De NH kerk (Kronenburgplantsoen) is oorspronkelijk als Sint Nicolaaskerk gesticht in 1309 en was vanaf 1397 kapittelkerk. Maar met de naam van de patroonheilige en de katholieke categorisatie is ook dat eerste IJsselsteinse kerkgebouw verdwenen. Het huidige is jonger, ontstaan tegen 1500. Dit is een laatgotische driebeukige kruiskerk met pseudobasilicaal schip (zie de Schoonhovense RK Sint Bartholomeuskerk), een koor met omgang en een zeer bijzondere toren aan de westzijde. Delen van de kerk zijn architectuurhistorisch gezien nauw verwant aan die van vooraanstaande, uit dezelfde periode stammende Hollandse gebouwen. De kooromgang vertoont bijvoorbeeld grote overeenkomst met die van de Sint Jan van Gouda en de Oude Kerk in Amsterdam.

In het koor herbergt de kerk twee 14e-eeuwse praalgraven, namelijk van Gijsbrecht van Amstel, diens echtgenote Berta van Heulekom, hun zoon Arnold en diens echtgenote Maria van Henegouwen, alsook de graftombe van Aleida van Culemborg, echtgenote van Frederik van Egmond.

De kerktoren, ontworpen door de uit Bologna afkomstige bouwmeester Alessandro Pasqualini, is een van de weinige gebouwen uit de provincie Utrecht die prijken op de Nederlandse UNESCO monumenten top-100 lijst. Deze toren is één van de vroegste voorbeelden van een consequente toepassing van renaissancebouwkunst in ons land. Bij de brand van 1911 ging de 17e-eeuwse koepelbekroning verloren. Belangrijke kunstenaars tekenden voor de nieuwe kroon, namelijk architect De Klerk, een exponent van de zogeheten Amsterdamse School, en beeldhouwer Hildo Krop. Zelden zien we dat verloren oude luister in deze mate met nieuwe wordt hersteld. (124)

Links
- Hervormde Gemeente IJsselstein.