Gemaal en molenaarswoning

Het gemaal van IJsselstein, nabij de kruising Paardenlaan/Hoge Biezen, is als gevolg van de Ruilverkaveling Lopikerwaard, waarbij onder meer de 16 bestaande gemalen zijn vervangen door 4 nieuwe, niet meer in functie. Het gemaal is in 1884 gebouwd als vervanging van de op dezelfde plaats gestaan hebbende Watermolen van den Hogen Biezen, die via de stadsgracht - die dus als boezem fungeerde - het water van de polders Hooge Biezen en Over Oudland op de IJssel uitsloeg.

De oude molenaarswoning, die opvallend op een wigvormig perceel in het water ligt, is wél gehandhaafd. Het machinehuis is na 1945 grotendeels verbouwd tot woning voor de machinist, met aanbouw van een nieuw machinehuis. Het oorspronkelijke waterstaatkundige concept is nog goed in het veld te herkennen, ondanks de wijzigingen die het stadsbeeld vooral na de Tweede Wereldoorlog heeft ondergaan. Hoewel de bebouwing - met uitzondering van de 19e-eeuwse molenaarswoning - geen architectonische waarde heeft, is het complex wel van belang, met name doordat het duidelijk de vroegere relatie tussen polder en stad via de boezemfunctie van de stadsgracht aangeeft.