Kasteel Neubourg
Even buiten de kern van Gulpen ligt aan het Riehagervoetpad het indrukwekkende kasteel Neubourg, met binnenplaats, hoge toren, uitgebreide nederhoven met dienstgebouwen, omgeven door grachten en een fraai park. Het huidige kasteel stamt hoofdzakelijk uit de 17e eeuw, met 18e en 19e eeuwse verbouwingen.
De naam Neubourg (nieuwe burcht) wijst er op dat hier in de buurt eerder een andere burcht heeft gelegen. De voorganger, ‘de oude borg’ of ‘Den ouden Burgh’ heeft niet hier gelegen, maar even ten noorden van Gulpen op de nog altijd zichtbare Abschnittsmotte, de Burggraaf genoemd (Abschnittsmotte is een kasteelheuveltje dat ontstond wanneer door het graven van een greppel een deel van een helling of een grotere heuvel werd afgesneden). Deze versterking op de Burggraaf verloor eind 13e eeuw waarschijnlijk zijn strategische betekenis en werd vermoedelijk in de 14e eeuw verlaten voor het nieuwe kasteel in het Gulpdal. Tot in de 18e eeuw waren de restanten van ‘de oude borg’ nog zichtbaar.
De vroegste verwijzing naar het nieuwe kasteel gaat terug tot het jaar 1301. Maar waarschijnlijk heeft dit ‘Nieuwenborgh’ niet gelegen op de plek van het tegenwoordige kasteel Neubourg. Een document uit 1770 spreekt over ‘den vijver ter plaatse waer het oude casteel gestanden’ heeft. De oudste bouwsporen van het huidige kasteel Neubourg worden als 14e eeuws gedateerd. De grote herbouw van het kasteel heeft waarschijnlijk tussen 1636 en 1644 plaats gevonden. In 1732 en 1774 heeft het kasteel belangrijke verbeteringen ondergaan.
In 1301 was er al sprake van een versterkte burcht, strategisch gelegen op een punt waar vier riviertjes samenvloeien (Geul, Gulp, Selzerbeek en Eyserbeek). Bij deze samenvloeiing van riviertjes lag tevens het kruispunt van belangrijke oude handelswegen. De wegen van Maastricht naar Aken en van Heerlen naar Luik kwamen precies bij de brug over de riviertjes bij elkaar. In die tijd een ideale plek om tol te heffen.
De laatste adellijke bewoners waren nazaten van de Franse familie Marchant et d'Ansembourg. In 1944 was Neubourg het hoofdkwartier van generaal Eisenhower. Het kasteel is rond 1950 gerestaureerd. In 1978 is het kasteel (inclusief kasteelboerderij) in privé-bezit gekomen van elekrotechnisch ondernemer Piet Dassen uit Stein, die ook eigenaar is van kasteel Sinnich in Teuven (België). (3152)
