Onderste Molen

Onderste Molen, Snijdersberg 31 (buurtschap Snijdersberg). Gelegen aan de Molenbeek. Er was in deze omgeving ook nog een Bovenste Molen, die waarschijnlijk eind 19e eeuw is afgebroken. De Onderste Molen werd in 1878-1879 afgebroken en herbouwd, waaraan een gevelsteen boven de voordeur herinnert. De molen ligt in het rechterdeel van een langgevelboerderij. Het middendeel is het woongedeelte, het linkerdeel was de boerderij.

De molen wordt aangedreven door een bovenslagrad in een ombouw, die met een lessenaarsdak op de kopgevel aansluit. In 1900 werden het huidige ijzeren bovenslagrad (middellijn 5,40 m., breedte 0.91 m.) en de vierkante smeedijzeren molenas aangebracht. Het is het grootste bovenslagrad van de provincie Limburg.

Het gangwerk van gietijzer is vermoedelijk van oudere datum en werd bij de vernieuwing in 1878 geplaatst. Het bestaat uit een conisch aswiel met ijzeren tanden, dat de koningsspil aandrijft. Het zich op deze spil bevindende spoorwiel drijft de rondsels op de twee steenspillen aan.

De molen heeft een overbrengingsverhouding van 1:22,3. Deze versnelling houdt in, dat het waterrad met zijn groot aantal cellen een langzaam draaiend rad is, dat 3 tot 4 omwentelingen per minuut maakte. Op de steenbedding ligt een koppel 17-er blauwe Duitse stenen voor het tarwegemaal en een koppel 17-er kunststenen voor het boerengemaal en voor het malen van bakrogge. Beide koppels stenen zijn nog voorzien van de oorspronkelijke achtkante houten kuipen.

De maalvloer ligt bijna een meter beneden de beganegrondvloer of het molenerf. Voor het hijsen van de zakken van de begane grond naar de graan- of opslagzolder werd gebruik gemaakt van een staande handlier met een houten frame. Een enkele deur geeft toegang tot de molen.

Het water van de Molenbeek werd boven de molen verzameld in een vergaarvijver van gemetselde mergelsteen omgeven door een aarden wal. Daarop is de kanjel, voorzien van een schuifje, aangesloten, die het maal- en loswater boven en achter het waterrad brengt. Boven het rad bevindt zich in de kanjel een bodemklep, die vanuit de molen kan worden bediend. In geopende toestand valt het water in de cellen van het rad, waardoor dit onder invloed van het gewicht van het water in bedrijf komt. In gesloten toestand wordt het water over het rad heen gevoerd en valt op enige afstand van de molen uit de hoge kanjel in de beek. (3103)

- Nadere informatie over Molen van Hulsen/Onderste Molen op molens.nl.