Sint Jacobskapel
“Door de bouw van een kapel in de tweede helft van de 15e eeuw, ontwikkelde Galder zich geleidelijk aan tot een zogenoemd kapelgehucht. Deze kapel is genoemd naar Sint Jacobus, een van de apostelen van Jezus Christus, en vanouds de patroon van Galder. In het jaar 42 werd hij op bevel van Herodus Agrippa I onthoofd. Zijn graf bleef onbekend tot het jaar 813, toen het op wonderlijke wijze in Spanje werd ontdekt. Boven zijn graf werd in de Spaanse plaats Santiago de Compostela een prachtige basiliek gebouwd. Via Frankrijk verspreidde de verering van Sint Jacob zich naar het noorden. Zo werd Sint Jacob een echte volksheilige en reeds vanaf de 12e eeuw verrezen in onze streken de eerste Sint Jacobskerken. Velen zagen het in die tijd als een religieuze plicht een voettocht te maken naar zijn graf in het verre Spanje” (21, 1998).
“De Sint Jacobskapel is een voorbeeld van de kapellen die in gehuchten, die ver van de parochiekerken der dorpen lagen, het kerkelijk leven verzorgden, vooral voor hen die de lange weg naar het dorp niet konden afleggen’ (30).
De kapel heeft een klok uit 1553. ‘De 16e eeuwse kapel van Sint Jacob bestaat uit een ranke toren met overhoekse steunberen aan de westzijde en een verlaagd schip en koor. Het smallere koor heeft een veelhoekige sluiting, smalle steunberen en sporen van de oude, hogere ramen. Het steunbeerloze schip kreeg bij de restauratie nieuwe vensters. De moeten van de oude hoge kap zijn op de oostmuur van de toren zichtbaar. De steunberen met natuurstenen driepassen, de hoge ingangsnis en de blinde nissen aan noord- en zuidzijde geven de eerste geleding van het torentje iets van de charme van de grotere dorpstorens” (31).
“De inkomsten van de kapel bestonden onder meer uit offers in natura ter waarde van circa €25, zoals schapen, wol en eikels. Deze werden op Sint Jacobusdag door de gelovigen naar de kapel gebracht.
In 1824 werd de kapel ingrijpend verbouwd tot school voor ruim honderd kinderen en woning voor de schoolmeester. Aan een van de torenmuren is nog te zien dat de muren bij deze verbouwing werden verlaagd en dat tevens de nokhoogte is teruggebracht. De naaldspits en een stuk van de toren werden afgebroken. De toren werd voorzien van het thans nog bestaande lage tentdak. Pas in 1881 werd de kapel als school ongeschikt verklaard en werd in het jaar daarop een aparte openbare school gebouwd in de kom van Galder. In 1934 werd de kapel grondig gerestaureerd, maar de toren is niet tot zijn oorspronkelijke hoogte teruggebracht” (943).
