Wigboldpalen

In de 'Spoorzone' in Enschede staan replica's van de zogeheten wigboldpalen (grenspalen). Het plaatsen van de wigboldpalen in 2008 is een initiatief van de Stichting Historische Sociëteit Enschede-Lonneker, waarmee de voormalige grens van het stadsgericht Enschede (vanaf 1818 tot 1884 gemeentegrens tussen Enschede en Lonneker) wordt aangegeven.

Wigbold is de benaming voor het buitengebied rondom een stad dat juridisch tot die stad behoorde en waar dus het stadsrecht gold. Wat is de betekenis van het woord 'wigbold'? Het eerste deel 'wig' moet in relatie worden gezien met ons woord "wijk" (vestigingsplaats of stadsdeel). Het tweede deel 'bold' staat in relatie met ons woord "recht", in het Engels: bill.

Gemeentegrens Enschede-Lonneker 1818-1884 op een huidige plattegrond (© van de bewerkte plattegrond en van die hieronder: Andreas Bartelink). De grenzen vormden een zeshoek van rechte lijnen, op welke hoeken de wigboldpalen stonden en de huidige replica's staan. Op de homepage van Enschede kunt u onderaan de grenzen zien op een oude plattegrond uit ca. 1870.

De wigboldstenen waren en wigboldpalen zijn genummerd:
Nr 1: nabij kruising Hengelosestraat / Deurningerstraat / Molenstraat.
Nr 2: nabij kruising Oldenzaalsestraat / Molenstraat.
Nr 3: nabij kruising Lipperkerkstraat / Espoortstraat / De Klomp.
Nr 4: nabij kruising Beukinkstraat / Veenstraat (de kei die naast deze steen ligt is een oorspronkelijke wigboldsteen).
Nr 5: nabij kruising Kuipersdijk / Edo Bergsmalaan.
Nr 6: nabij rotonde Ripperdastraat / Nijverheidsstraat / Haaksbergerstraat.

Op (vrijwel) alle stenen is een plakkaat van de Historische Sociëteit Enschede-Lonneker aangebracht met de tekst: "Maakt deel uit van 6 wigboldpalen die tot 1884 de grens aangaven tussen de gemeente Enschede en de gemeente Lonneker. Gemeenten ontstonden in de Franse tijd (1795-1814). Het ware grenspunt bevindt zich [uiteraard per grenspunt verschillend, sommige punten bevinden zich midden op straat of 'in' gebouwen en zijn daarom niet op het daadwerkelijke hoekpunt geplaatst].
WIGBOLD: het gebied buiten de stadspoorten waar ook het stadsrecht gold.
(deze paal is een replica.)"

Voorts bevindt zich aan de Enschede-zijde een inscriptie 'E' en aan de Lonneker zijde 'L' en aan de zijkant waar het bovengenoemde plakkaat niet geplaatst is, het nummer van de steen.

Links
- Nadere informatie over de wigboldpalen en wigboldstenen van Enschede-Lonneker op de site van de Stichting Historische Sociëteit Enschede-Lonneker.
- Fotoverslag van een 'loakgang' langs de wigboldpalen Enschede-Lonneker (= officieel een inspectie van de grensscheiding, tegenwoordig eerder een tocht langs de grensstenen).