Skip to content
Breda » Bezienswaardigheid » Gevangenis De Boschpoort of De Koepel

Gevangenis De Boschpoort of De Koepel

Plaatsnaam: 
Breda
Beschrijving: 

De gevangenis De Boschpoort, in de volksmond beter bekend als De Koepel en onderdeel van de Penitentiaire Inrichtingen Breda, is volgens de Rijksgebouwendienst een van de belangrijkste monumenten in Nederland. Het complex werd in 1882 ontworpen door rijksarchitect J.F. Metzelaar, die verantwoordelijk was voor de gebouwen van Justitie. De bouw vergde vier jaar.

Het complex is gebouwd naar het voorbeeld van het Pantheon in Rome; een tempel uit de oudheid. De Koepel is groter, maar de verhoudingen zijn precies hetzelfde. De gevangenis diende als voorbeeld voor Arnhem, waar korte tijd later een identiek complex werd neergezet. In Haarlem verscheen in 1901 een kleinere versie. De drie koepels zijn ontworpen volgens het panopticum-principe (dat betekent ‘allesziend’). De opzet was slechts één bewaarder overzicht te geven op tweehonderd cellen. Vandaar de spanwijdte van het dak (43 meter) en de loze ruimte in het midden.

In 1998 is de gevangenis ‘ondergronds’ gegaan. Het complex biedt nu ruimte aan 430 gevangenen en dat moeten er op termijn 500 worden. Daartoe zijn ondergronds, in de oude ongebruikte waterkelder, recreatie- en fitnessruimten aangelegd, zodat de bovengrondse recreatieruimte tot cellen kon worden omgebouwd. Het plafond van de kelder heeft een grotendeels glazen vloer gekregen. Tijdens de verbouwing bleek dat er zich een stuk vestingwerk uit de 17e eeuw onder de gevangenis bevond. Na onderzoek door de stadsarcheoloog is dit ‘ravelijn’ weer onder de nieuwbouw verdwenen. De verbouwing is in 1999 afgerond. Aanvankelijk werd overwogen een toren aan het pand te bouwen. Dat zou echter een te grote inbreuk op het monument hebben betekend. De totale oppervlakte van het complex is tienduizend vierkante meter.

Type: 
Monumentale panden
0