Beuningen OV

Status
- Beuningen is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Losser.
- Niet te verwarren met het dorp en de gemeente Beuningen in Gelderland.
- Onder het dorp Beuningen valt ook de buurtschap Mekkelhorst.

Naam
In het Twents / Nedersaksisch
Böaningn.
Oudere schrijfwijzen
10e eeuw in Baningi, midden 12e eeuw de Boninge, 1277 de Boninghen, 1313 Boningen, 1379 Bonyngen, 1381-1383 to Bonynghe, 1457 Boeningen, 1478 kopie 1605 Boninghen, 1795 Beuningen.
Naamsverklaring
Betekent 'bij de lieden van de persoon Bono'(1).
Bijnamen van de inwoners
Broodbuuln, Voelböarde.

Ligging
- Beuningen ligt direct Z van Denekamp en grenst in het N aan de rivier de Dinkel.
- Beuningen is de meest noordelijke kern van de gemeente Losser.

Statistische gegevens
- In 1840 had Beuningen 133 huizen met 699 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Beuningen, inclusief de buurtschap Mekkelhorst, ca. 450 huizen met 1.100 inwoners.

Geschiedenis
Het Overijsselse Beuningen komt voor het eerst voor op een goederenlijst van het klooster van Werden aan de Ruhr uit 933 als Baningi.

Havezate Borgbeuningen
In de buurtschap Beuningen bevond zich één van de vier havezaten van het richterambt Oldenzaal. De havezathe wordt voor het eerst vermeld in het Calendarium van het Kapittel Oldenzaal uit het begin van de 15e eeuw. Na eeuwen met verschillende eigenaren is in 1836 de oorspronkelijke havezate vervangen door de huidige boerderij, waar in 1879 het herenhuis tegenaan is gebouwd. Het landgoed komt in 1953 in handen van de Edwina van Heekstichting, die eveneens het noordelijk aangrenzende landgoed Singraven beheert. In 1972 heeft zij het huis verkocht en tegenwoordig wordt dit particulier bewoond.

Marke Beuningen
Hoewel Beuningen oorspronkelijk onder het kerspel Denekamp viel, dat later onderdeel werd van het richterambt Ootmarsum, werd de marke Beuningen onderdeel van het richterambt Oldenzaal. Oorspronkelijk was een marke een bestuursrechtelijke organisatie die behalve de verdeling van landbouwgrond ook zorg droeg voor faciliteiten als de watervoorziening.

Tijdens de Franse bezetting van Nederland werd de oude orde van richterambten buitenspel gezet en vervangen door dezelfde indeling als men in 1793 in Frankrijk had ingevoerd: de maire, in het Nederlands ook wel gemeente genoemd. De marke Beuningen wordt als bestuursrechtelijke organisatie opgeheven en per 26/27 november 1811 onderdeel van de gemeente Oldenzaal. Nadat de Fransen eind 1813 ons land verlaten en Nederland vanaf 1815 weer langzaam zijn eigen heerschappij probeert op te bouwen, wordt begin 1818 besloten de gemeentelijke indeling te wijzigen. Waar de Fransen van mening zijn dat burgers op betrekkelijk korte afstand van het bestuurscentrum van de gemeente dienden te wonen, is de Nederlandse overheid van mening dat plattelandsbewoners niet belast mogen worden met de hogere kosten van een stad. Voor de buurtschap Beuningen betekent dit dat zij tezamen met de voormalige marken Berghuizen en Lutte aan de (stads)gemeente Oldenzaal worden onttrokken en bij de gemeente Losser worden gevoegd.

Het dorp Beuningen
Beuningen is van oorsprong een zogenaamd essenzwermdorp en bestaat tot het midden van de 20e eeuw uit verschillende concentraties van enkele boerderijen rond een es. Nadat de gemeente Denekamp in 1869 aangeeft geen kinderen uit de buurtschap Beuningen meer op haar school te kunnen opnemen, krijgt Beuningen in 1870 een eigen school. De bevolking neemt echter lange tijd nauwelijks toe. Pas in 1948 wordt Beuningen officieel een dorp door de bouw van de RK kerk. Daarna begint zich nabij de splitsing van de Beuningerstraat en de Oude Dijk een dorpskern te ontwikkelen, die vanaf 1973 wordt uitgebreid met bebouwing rond de Pastoor Bolscherstraat, waarna het dorp door de plannen Broeninkskamp vanaf 1989 en Lomanskamp vanaf 1998 zijn huidige omvang krijgt. (© Andreas Bartelink)

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Beuningen, kunt u terecht bij Historische Vereniging De Dree Marken. De nieuwsbrief 'n Hoesbreef van de vereniging is deels online te lezen.

Bezienswaardigheden
- Beuningen heeft meer dan 8 rijksmonumenten (bij Losser staan er nl. enkele beschreven die eigenlijk onder Beuningen vallen, o.a. Austiebergweg, Foksweg).
- RK kerk Onze Lieve Vrouwe van Altijddurende Bijstand uit 1948.
- Mauritsbrug over de Dinkel.
- Jan Wesselinkhoes.
- Havezathe Borgbeuningen.
- Heimolen.
- Mariakapellen.

Jaarlijkse evenementen
- Twentse wijnfeestdagen (weekend in oktober).

Natuur en recreatie
- Sterrebos.
- Landgoed Singraven.
- Habitatrichtlijngebied / Natura 2000-gebied Dinkelland (Beuninger Achterveld).

Overnachten
- Hotels in Beuningen en omgeving (online te boeken).
- Vakantiehuizen in de omgeving van Beuningen (online te boeken).

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)