Bentelo

Status
Bentelo is een dorp in de provincie Overijssel, in de streek Twente, gemeente Hof van Twente. Bentelo viel oorspronkelijk onder de op 28-11-1811 ingestelde gemeente Delden. Per 1-7-1818 werd het landelijk gebied van de gemeente Delden afgesplitst tot de gemeente Ambt-Delden, waar Bentelo in meeging. De gemeente Ambt Delden is in 2001 opgegaan in de gemeente Hof van Twente.

Naam
In het Twents / Nedersaksisch
Beantel.
Oudere vermeldingen
1188 ingevoegd eind 13e eeuw Benlo, 1297 Bentlo, 1381-1383 Benthele, 1457 Bentele, 1611 Bentheloe, 1820 Bentelo, 1935 Benteloo, 1955 Bentelo.
Naamsverklaring
Men vermoedt op basis van de jongere vormen dat de naam een samenstelling is van bent 'bentgras' en lo 'bos'. De oudste vorm Benlo, zonder dentaal, is wel vergeleken met Balen (B), 1173 Banale, waarin men het Germaanse banu- 'ban' en lo herkent. De vocaal van Benlo kan in dat geval niet worden verklaard.(1) Anderen opperen dat Bente- wellicht stamt van het Germaanse Bente dat 'gezegend' zou betekenen.
Bijnaam van de inwoners
Koolheaskes.

Ligging
Bentelo ligt O van Goor, ZW van Delden en Hengelo, N van de Bentelose Es.

Statistische gegevens
- In 1840 had Bentelo 91 huizen met 504 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Bentelo ca. 800 huizen met ca. 2.100 inwoners.

Geschiedenis
Marke Bentelo
De oorsprong van de buurschap Bentelo ligt in de gelijknamige marke, die in de 13e eeuw werd gevormd ter bewerking van de gezamenlijke ‘woeste gronden’. De marke Bentelo behoorde toe aan het richterambt Delden, dat onderdeel was van het drostambt Twente. Toen tijdens de Franse overheersing het openbaar bestuur naar Frans model werd omgevormd, verloor de marke haar bestuursrechtelijke functie. Ondanks dat reeds in 1810 de Wet op de Markeverdeling werd aangenomen, bleven vele marken, waaronder de marke Bentelo, nog enkele decennia bestaan als vereniging. Pas na Koninklijk Besluit van juni 1837 kwam de verdeling van de gemeenschappelijke gronden weer op gang. Vanaf dat jaar werden de gemeenschappelijke gronden in de vijf marken van de gemeente Ambt Delden langzamerhand verdeeld. In 1848 werden de gemeenschappelijke gronden van de marke Bentelo, als laatste van de gemeente, verdeeld.

Het dorp Bentelo
Hoewel de buurtschap Bentelo reeds aan het begin van de 19e eeuw over een eigen school beschikte, groeide de buurtschap relatief laat uit tot dorp. In 1945 krijgt Bentelo haar eerste, aan Maria gewijde, (RK) noodkerk op de hoek van de weg Delden-Hengevelde en de huidige Onze Lieve Vrouwestraat. Na 9 jaar dienst wordt deze noodkerk vervangen door het huidige, eveneens aan Maria toegewijde, kerkgebouw.

In de jaren na de bouw van de kerk wordt ook een dorpskern ontwikkeld. In de jaren zestig en het begin van de jaren zeventig worden de straten die naar bomen zijn vernoemd (o.a. Berkenstraat, Beukenlaan en Eikenlaan) aangelegd. Tevens wordt in 1976 het gemeentehuis van de gemeente Ambt Delden, dat voorheen in Delden gevestigd was, verplaatst naar Bentelo (overigens is het voormalige gemeentehuis in 2007 gesloopt en vervangen door woningen, zie foto). Vanaf de jaren tachtig wordt Bentelo uitgebreid met het plan De Bunte en recentelijk, vanaf 2007, is Bentelo in het zuidwesten uitgebreid met het plan De Borre. (© Andreas Bartelink)

- Geschiedenis van havezate Hagmolen of Hagmeule. De havezate is verdwenen in de 18e eeuw, de bijbehorende watermolen in de 19e eeuw.
- Van de beruchte misdadiger Klaas Annink (1710-1775), beter bekend als Huttenkloas, wordt vaak vermeld dat hij in Bentelo geboren zou zijn. Volgens het trouwboek van Delden was hij echter afkomstig uit Beckum.

Bezienswaardigheden
- RK kerk Onze Lieve Vrouwe van Altijddurende Bijstand.

Jaarlijkse evenementen
- Carnaval. Carnavalsvereniging de Hagmöll'nlummels.
- Paasparty (1e Paasdag).
- Culinair Aspergefestival (op een zondag eind mei).
- Midzomerfeesten (weekend begin juli).

Natuur en recreatie
- De Bentelerheide Z van Bentelo is rijk aan bijzondere flora en fauna, met o.a. diverse Rodelijstsoorten.
- De Hagmolenbeek loopt O langs Bentelo.
- Kinderspeelboerderij 't Höfke.

Overnachten
- Vakantiehuizen in Bentelo en omgeving (online te boeken).

Literatuur
- In 2009 is onder de titel ‘dorp aan de Hagmolenbeek’, van de hand van Bert Hoebe, een boek over Bentelo verschenen. Het beschrijft de geschiedenis van het dorp en de directe omgeving, van de vroege historie tot heden.

Links
- Site over Bentelo met o.a. actualiteiten, activiteitenagenda en lokale links.
- Ontwerp-Bestemmingsplan Bentelo (2010) (pdf).

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)