Bath

Status
- Bath is een dorp in de provincie Zeeland, in de streek Zuid-Beveland, gemeente Reimerswaal. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1877. De gemeente Bath is in 1816 ontstaan uit de gemeente Fort Bath en een deel van de gemeente Rilland en Bath. In 1878 is de gemeente Bath opgegaan in de nieuwe gemeente Rilland-Bath, die op haar beurt in 1970 is opgegaan in de nieuwe gemeente Reimerswaal.
- Wapen van de voormalige gemeente Bath.
- Het dorp Bath heeft geen eigen postcode en woonplaats in het postcodeboek, voor de postadressen ligt het daarom 'in' Rilland.

Ligging
Bath ligt ZO van Rilland.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Bath 27 huizen met 299 inwoners, verdeeld in Fort Bath 24/275 (= huizen/inwoners) en buurtschap Bath 3/24.
- Tegenwoordig heeft Bath ca. 40 huizen met ca. 90 inwoners.

Geschiedenis
Bath is een voormalige heerlijkheid. Van oorsprong was het een eilandje, genoemd naar de kreek het Bad die het van Zuid-Beveland scheidde. Toen deze werd drooggelegd, kwam het eilandje ‘beoosten Bade’ aan Zuid-Beveland vast te liggen. In de 16e eeuw is het dorp enkele malen overstroomd geweest, tot er op het laatst niets meer van over was en zelfs de toren uiteindelijk ten onder ging. Voorm. fort, gesticht in 1785. Er was een overzetveer op Tholen, op Bergen op Zoom en op Ossendrecht.

Legende
‘De veerman van Reimerswaal (een stad die in de 16e eeuw is verdronken, red.) heeft het dikwijls verteld aan zijn kleinkinderen en in de herbergen van Beveland is het een schier versleten legende: het verhaal van straf voor de lichtzinnige boeren van Bath. In oude tijden was de Honte nog zo smal dat geliefden van twee overkanten elkaar konden aanroepen. Aan de Vlaamse kant van de rivier die nu Westerschelde heet, heerste armoe, maar aan de Bevelandse zijde lagen de akkers er weelderig bij. Daar leefden de boeren op hun grote hoeven in overvloed. Wat overkwam de Batse boeren? De veerman: ‘Toen ze het zo bont maakten dat het hemelschreiend werd, maakte God zelve een eind aan hun hoogmoed en eigenwaan. Hij deed de Honte zwellen en joeg het water hoog tegen de dijken zodat ze braken. De vloed duurde zolang tot alle Batse boeren verdronken waren en er van hun weelderige hoeven niets meer te vinden was. Sinds die tijd bleef de Honte een brede en dikwijls boze stroom, als een waarschuwing voor het Bevelandse volk om zich niet al te overmoedig te gedragen.’ (NL44, 5-1990).

Recente ontwikkelingen
Windturbinepark en landschapspark
De Anna Mariapolder ligt ZO van Bath, O van de Schelde-Rijnverbinding, Z van de Völckerpolder. Zuiveringsinstallatie. In 19xx is er een windturbinepark geplaatst. Het park bestaat uit 19 turbines van 65 meter hoogte, incl. propellor ruim 86 meter. Het vermogen is xxx kw per stuk (is dit project doorgegaan?, red.). De gem. Woensdrecht, die grenst aan deze polder, wil hier samen met Reimerswaal een grensoverschrijdend landschapspark ontwikkelen, als groene buffer met recreatieve potentie tussen de beide gemeenten en de Antwerpse industrie. Reimerswaal wil er liever industrie ontwikkelen omdat de Zoomweg-Zuid (A4) en het Schelde-Rijnkanaal er toch al liggen en er over enkele jaren ws. een goederenspoorlijn door de polder komt te lopen.

Paviljoenspolder waterbergingsgebied?
De gemeente Reimerswaal is niet gelukkig met het voornemen van Rijkswaterstaat om de Paviljoenspolder NO van Bath vanaf 2015 als waterbergingsgebied in te zetten. Door het Volkerak-Zoommeer in te zetten als tijdelijk waterbergingsgebied, moet tijdens extreme weersomstandigheden worden voorkomen dat het waterpeil in het Rijn- en Maasmondinggebied te hoog wordt. Het peil van het Volkerak-Zoommeer zal in voorkomende gevallen 2,5 meter stijgen, waardoor de Paviljoenspolder onder (zout) water komt te staan. Niet alleen vijftig hectare landbouwgrond gaat dan verloren, in het gebied komen ook windmolens van het nog te bouwen windturbinepark Kreekraksluizen te staan. Ook is de polder in beeld als locatie voor een geluidsportencentrum. Hoewel de kans dat de polder onder water komt te staan statistisch gezien 1 op 1.400 (maar vanaf het jaar 2100 1 op 150) is, zijn burgemeester en wethouders van Reimerswaal niet gelukkig met het plan. Het college zou liever zien dat een nieuwe dijk wordt aangelegd langs het Bathse Spuikanaal, waardoor de landbouwgrond en de windmolens beschermd worden. Ook blijven in dat geval (toekomstige) ruimtelijke ontwikkelingen in het gebied mogelijk. (bron: PZC, 5-11-2010)

Houten scheepswrakken in Nauw van Bath?
De komende jaren wordt de Westerschelde schoongemaakt en uitgediept. Rijkswaterstaat hoopt tijdens deze klus houten scheepswrakken aan te treffen in het Nauw van Bath. Die hoop is gestoeld op het gegeven dat in vroeger eeuwen de hoofdroute voor de scheepvaart tussen de zee en Antwerpen via de Oosterschelde, het Kreekrak en het Nauw van Bath liep (is hier nog iets bijzonders uit gekomen?, red.).

Bezienswaardigheden
- Bath heeft 1 rijksmonument: een voormalige militaire opslagplaats uit 1787 aan de Arsenaalstraat 19. Het is een stevig geconstrueerd rechthoekig gebouw, met in het zware muurwerk door luiken beschermde vensters met taps bewerkte neggen. Poorten en vensters met natuurstenen hoekblokken en sluitstenen. Pannen zadeldak.

- Bijzonder is dat de dorpskerk een Vrije Evangelische Gemeente is. Waarschijnlijk is dit de enige plaats in Nederland waar de dorpskerk evangelisch is. Deze gemeente ontstond in 1888, toen de hervormde kerk naar Rilland werd verplaatst. De kerkelijke gemeente sloot zich in 1910 aan bij de Bond van Vrije Evangelische Gemeenten.

- De Bathsedijk komt uit bij het imposante Kreekraksluizencomplex met douanepost NL-B.

Gedenkbord café Land- en Scheldezicht
In juni 2011 is aan de Bathsedijk een gedenkbord geplaatst ter herinnering aan het vroegere café Land- en Scheldezicht, dat bijna 200 jaar heeft gefunctioneerd. Het was maar een klein cafeetje met een toog waar maar drie krukken aan konden staan en als de kastelein een nieuw vat bier moest aanslaan, moest hij eerst een tafel in de gelagkamer verschuiven om bij het luik naar de kelder te kunnen. De laatste uitbater, Corné Jacobs, heeft kennelijk geen opvolger kunnen vinden. Hij heeft het pand verkocht aan iemand die het café in 2009 heeft gesloopt, met de intentie er een nieuwe woning te bouwen. De geschiedenis van het café gaat terug tot 1818. Het werd gebouwd door ene Cornelis Griep, die tevens schipper was van een veerpont op Doel, Lillo Fort en Antwerpen. De Kreekrak, die Zeeland scheidde van Brabant, was nog niet afgedamd; de Bathsedijk, waaraan het cafeetje stond, was toen tevens zeedijk. Bij vloed klotste het water soms bijna tegen de vensterbanken van het café. Na de afdamming van de Kreekrak lag het café niet meer direct aan het water, maar nog steeds kon je vanuit de gelagkamer de schepen op de Westerschelde zien varen. Daar kwam pas een eind aan toen eind jaren zeventig van de vorige eeuw de Westerscheldedijk op Deltahoogte werd gebracht. Vanaf toen deed het café zijn naam Land- en Scheldezicht nog maar voor de helft eer aan. Het gedenkbord ter herinnering aan het café bestaat uit een gedicht van de Bathse kunstenares Mieke Braamse en een foto van het etablissement.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Bath (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Bath (online te bestellen).

Trivia
- Onder meer Bernard Slicher van Bath was titulair heer van Bath.