Bartlehiem
lokatie
Status
- Bartlehiem is een buurtschap in de provincie Fryslân, in grotendeels gemeente Tytsjerksteradiel, deels gemeente Ferwerderadiel, deels gemeente Leeuwarderadeel.
- De buurtschap Bartlehiem heeft geen eigen postcode en plaatsnaam in het postcodeboek, voor de postadressen valt het grotendeels onder het dorp Wyns (gem. Tytsjerksteradiel), deels onder het dorp Wânswert (gem. Ferwerderadiel), deels onder het dorp Stiens (gem. Leeuwarderadeel).
Naam
Oudere vermeldingen
1232 in Bethlehem, 1476 Berlaheem, 1505 Bethlehem, 1580-1581 Berleheem, 1769 Bartlehiem of Barlehiem.
Naamsverklaring
Ontleent zijn naam aan het premonstratenzer nonnenklooster Bethlehem (ca. 1170-1580) dat hier stond, vernoemd naar de stat in Palestina, die volgens de Bijbel te verklaren is als 'broodhuis'. Na de Reformatie ontwikkelde de naam zich tot Bartlehiem, gereïnterpreteerd als 'het hiem van Bartle'.(1)
Ligging
Bartlehiem ligt NNO van Leeuwarden, NO van Stiens, ZW van Dokkum, N van Wyns, Z van Wânswert, grotendeels O en deels W langs de Dokkumer Ee, rond de weg Bartlehiem. De huisnummers 2-10 en 1-59 (O van de Dokkumer Ee) vallen onder het dorp Wyns, de nummers 61-75 (W van de Dokkumer Ee) vallen onder het dorp Wânswert, de handvol panden tussen Zuidermiedweg en Wurgedyk vallen onder het dorp Stiens.
Statistische gegevens
- In 1840 had Bartlehiem 5 huizen met 40 inwoners onder de gemeente Ferwerderadiel. Onder de gemeente Tytsjerksteradiel werd de buurtschap niet apart vermeld.
- Tegenwoordig heeft Bartlehiem ca. 30 huizen met ca. 80 inwoners.
Bezienswaardigheden
- Bartlehiem heeft er sinds eind 2010 ca. 16 inwoners bij gekregen. De voormalige zuivelfabriek uit 1893, die sinds de jaren vijftig buiten gebruik was, is namelijk verbouwd tot woonzorgcentrum De Herbergier, gespecialiseerd in zorg voor dementerenden. De Herbergier is een landelijk opererende franchiseorganisatie, die uitgaat van de wensen van de bewoners.
- Op korte afstand van elkaar liggen in Bartlehiem twee bruggen: de betonnen brug over de Oudkerkstervaart en het van de Elfstedentocht bekende houten fiets- en voetgangersbruggetje over de Finkumervaart. Bartlehiem is namelijk een strategische kruising in de Elfstedentocht: Komend vanuit het W over de Finkumervaart, slaan de schaatsers na het bruggetje linksaf noordwaarts over de Dokkumer Ee naar Dokkum. Vanuit Dokkum terugkerend, slaat men op dit kruispunt linksaf naar de Oudkerkstervaart, voor de laatste 10 km naar de finish in Leeuwarden. Bijzonder is dat dit het enige punt in de Elfstedentocht is waar men de schaatsers in (de hiervoor genoemde) drie windrichtingen kan gadeslaan.
