Baarderadeel

Status
- Baarderadeel is een voormalige gemeente in de provincie Fryslân.
- De gemeente, vroeger grietenij, Baarderadeel, heeft "vanouds" bestaan, is in 1812 opgeheven en gesplitst in de gemeenten Bozum en Jorwerd, die op hun beurt per 1-10-1816 zijn opgeheven en opgegaan in de heropgerichte gemeente Baarderadeel*, die vervolgens in 1984 is opgeheven en samen met de gemeente Hennaarderadeel is opgegaan in de nieuwe gemeente Littenseradiel.
- Wapen van de voormalige gemeente Baarderadeel.
* Waarmee dus de gemeente van voor 1812 werd hersteld.

Naam
Naamgeving gemeente
- De gemeentenaam Baarderadeel komt van het feit dat het dorp Baard oorspronkelijk de hoofdplaats van de gemeente was. Later werd dit Jorwerd en uiteindelijk (reeds sinds de 17e eeuw) Weidum.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Baarderadeel 700 huizen met 4.564 inwoners, verdeeld in dorp Baard 41/244 met de buurtschappen Faddens 3/13 en Hem (ged.) 1/7, dorp Beers 20/158 met buurtschap Wiel (ged.) 1/6, dorp Bozum 55/423 met de buurtschappen Kleiterp (ged.) 5/31, Indijk 8/56, Bongier 4/21 en Makkum 3/22, dorp Britswerd 21/120 met de buurtschappen Jet 7/42 en Kromwal 7/42, dorp Hijlaard 34/229, dorp Huins 20/117 met de buurtschap Rewert 5/40, dorp Jellum 19/96, dorp Jorwerd 62/372 met de buurtschappen Tjeintgum (ged.) 3/16, De Hem (ged.) 3/23, Hesens 2/12 en Fons 4/24, dorp Lijons 8/38, dorp Mantgum 37/254 met de buurtschap Tjeintgum (ged.) 1/5, dorp Oosterlittens 80/479 met de buurtschappen Wiewens 4/23, Schrins 5/41, Wammert 7/44, Geleburen 5/34 en Langwerd 3/19, dorp Ooster-Wierum 48/328, dorp Schillaard 5/26, dorp Weidum 56/374 met de buurtschap Wiel (ged.) 5/47, dorp Wieuwerd 13/83 met de buurtschappen Swaanwerd 5/44, Bessens 3/16 en Kleiterp (ged.) 1/7, en dorp Winsum 78/546 met de buurtschappen Malmert 2/12 en Waekens 6/30.
- Bij de opheffing van de gemeente Baarderadeel per 1-1-1984 omvatte zij 1.821 huizen met 5.075 inwoners, op een oppervlakte van 7.330 hectare.