Anderen

Status
Anderen is een dorp in de provincie Drenthe, gemeente Aa en Hunze. T/m 1997 gemeente Anloo.

Naam
In het Drents
Aandern.
Oudere vermeldingen
1217 Anderne, 1381-1383 Andren, Anderen.
Naamsverklaring
Voorgesteld is Annerhorne* 'hoek of streek die aan de persoon Anne behoort of die vanuit de plaats Annen bevolkt is'. Problematisch hierbij is dat de oudste vormen reeds een d vertonen en dat het accent niet op het tweede lid ligt. Alternatieven zijn: and-herne* of and-haron* met and 'tegenover gelegen'; anud-herne*, -haron waarin anud 'eend'; de plantnaam andoren; andero* 'koe, vaars'; diverse andere aansluitingen aan woorden buiten het Germaans en tenslotte Andra, Andara, een oude stam die vooral in waternamen optreedt. Een verantwoorde keuze is niet mogelijk. (1)
* Gereconstrueerde vorm.
Bijnamen
- Mooshappers = boerenkoolhappers. Het was in Anderen eertijds gebruik, dat men de nieuwe huurboeren en hun volwassen huisgenoten bij het betreden van hun nieuwe woning in een stronk boerenkool (moos), die in de deuropening hing, liet happen. Vandaar: 'Anerse Mooshappers'. Zie voor een soortgelijk gebruik bij Annen en Grolloo.
- Ook de bijnaam Moosstengels duidt op de teelt van boerenkool. De armen droogden soms de 'moosstengels', om ze als brandstof in de kachel te gebruiken.
- De schimpnaam Moesappels is zeer waarschijnlijk een verbastering van Mooshappers. (2)

Ligging
Anderen ligt O van Assen, W van Gieten, NO van Rolde, ZZO van Anloo.

Statistische gegevens
- In 1840 had Anderen 18 huizen met 121 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Anderen ca. 100 huizen met ca. 250 inwoners.

Geschiedenis
In Anderen zijn, evenals in Drouwen, stenen vuistbijlen gevonden uit 60.000 v.Chr. Dit zijn de oudste bewijzen van bewoning in Drenthe.

De laatste winkel van Anderen is in 1996 verdwenen. Er is nog wel een rijdende winkel in Anderen, op maandag en donderdag.

Er zijn in Anderen vandaag de dag nog slechts ca. 10 boerderijen die nog agrarisch in bedrijf zijn.

Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Anderen, kunt u terecht bij de Stichting Historie Anderen.

Recente ontwikkelingen
- De boerderij aan het Hagenend 3 in Anderen is een heel bijzonder object. Het heeft namelijk het oudste gebint (= de houten draagconstructie) van West-Europa, daterend uit 1376. Verder blijkt uit bisschoppelijke leenprotocollen dat deze boerderij al tussen 1379 en 1382 werd beleend aan Albert Avinghe. Helaas heeft een brand op 25 augustus 2011 de boerderij in de as gelegd. In juni 2011 was het pand nog aan een ramp ontsnapt, toen een naastgelegen leegstaande boerderij in vlammen opging. Gelukkig kan het pand in de oude staat worden herbouwd. Daarmee wordt eind 2011 gestart. Zie ook reportage over brand Hagenend 3 te Anderen. Publicatie over de geschiedenis van Hagenend 3 te Anderen (pdf).

Bezienswaardigheden
- Anderen heeft 5 rijksmonumenten.

Natuur en recreatie
Nieuw toeristisch knooppunt in Anderen
Aan de Anlooërweg, even ten noorden van de bebouwde kom van Anderen, is in 2011 knooppunt Hagenbrink (verwijzend naar een oude streeknaam) aangelegd ten behoeve van het zogeheten 'Levend bezoekersnetwerk Drentsche Aa'. In plaats van één centraal bezoekerscentrum zoals de meeste Nationale Parken hebben, heeft Drentsche Aa een netwerk van toegangspoorten, knooppunten en informatiepunten verspreid over het gebied. Op deze punten kunnen bezoekers hun auto parkeren en hun weg te voet of per fiets vervolgen. De parkeerplaats is voorzien van een informatiezuil met informatie over de omgeving. De parkeerplaats bij dorpshuis Oes Stee in Anderen, op korte afstand van het knooppunt, fungeert als overloopvoorziening.

Overnachten
- Vakantiehuizen in Anderen en omgeving (online te boeken).

Literatuur
- 'Anderen, het dorp van de Moeshappers' (uitg. Stichting Historie Anderen, 1998. Het boek is overigens uitverkocht).

Links
- Site van en over Anderen met o.a. activiteitenagenda.

1. 1. Nederlandse plaatsnamen. Herkomst en historie.,
   Berkel, G. van; K. Samplonius
   , (2006)
   
2. 2. Groot schimpnamenboek van Nederland,
   Dirk van der Heide
   , p.308, (1998)