Amstenrade

Status
- Amstenrade is een dorp in de provincie Limburg, in de regio's Westelijke Mijnstreek en Heuvelland, gemeente Schinnen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1981.
- Wapen van de voormalige gemeente Amstenrade.
- Onder het dorp Amstenrade valt ook het grootste deel van de buurtschap Hommert.

Naam
In het Limburgs
Awstroa, ook wel Austroa.
Oudere schrijfwijzen
1223 Osterode, 1274 Anstenroden, 1298 Anstenrode, 1380 Amstenrode, 1635 Ansenrat, 1840 ook Amstenraedt.
Naamsverklaring
De identificatie van de oudste vorm wordt betwijfeld, omdat geen van de latere vormen haar kan ondersteunen. Het is misschien Osterode am Harz (D). Het eerste lid is de persoonsnaam Ansto, het tweede is rode ‘rooiing van bos, ontginning’.(1362)

Ligging
Amstenrade ligt O van Schinnen, N van Hoensbroek.

Statistische gegevens
- Volkstelling Amstenrade 1796.
- In 1840 had de gemeente Amstenrade 85 huizen met 502 inwoners. De gemeente omvatte naast het dorp Amstenrade verder een deel van de buurtschap Hommert en een deel van de kern Treebeek.
- Per 1 januari 1982 is de gemeente Amstenrade opgeheven en als volgt verdeeld:
naar Schinnen: 147 hectare met 2.295 inwoners (= het dorp Amstenrade);
naar Brunssum: 120 hectare met 802 inwoners (= het deel van de kern Treebeek dat onder de gemeente Amstenrade viel);
naar Heerlen: 19 hectare met 285 inwoners (= de bebouwing die grensde aan Hoensbroek).
- Tegenwoordig heeft Amstenrade ca. 700 huizen met ca. 1.800 inwoners.

Geschiedenis
Amstenrade wordt voor het eerst genoemd in een akte uit 1274, die verband hield met de benoeming van de geestelijkheid van de kapel van Amstenrade. In 1319 ging Amstenrade als leen behoren tot het kathedrale kapittel van Luik en weer later behoorde de plaats tot het Land van Valkenburg maar viel ondanks een eigen dorpsraad rechtstreeks onder de Schepenbank van Oirsbeek. Amstenrade kreeg onder graaf Huyn een bestuurlijke functie over het graafschap Amstenrade-Geleen. In 1767 viel het door verkoop en huwelijk toe aan de grafelijke familie De Marchand et d’Ansembourg. Amstenrade kende diverse turbulente periodes om uiteindelijk vanaf de Franse tijd als zelfstandige gemeente verder te gaan tot de gemeentelijke herindeling van 1982.

- Biografie Agnes Maria gravin Huyn van Amstenrade.

Rondom kasteel Amstenrade met een prachtig park ontwikkelde zich in de loop der eeuwen een nederzetting, waarvan de oorspronkelijke wegen alle, zoals de stralen van een ster, leiden naar het slot als markant middelpunt. Weliswaar hebben veel uitbreidingen plaatsgevonden richting Hoensbroek en Hommert/Schinnen, maar in de huidige wegenstructuur is het stervormig patroon nog duidelijk te herkennen. Het gebied rondom het kasteel was enorm belangrijk. In de directe omgeving was de kerk gelegen met aan het kerkpleintje de pastoorsboerderij, de burgemeesterswoning en de dorpsherberg. (3076)

De Poststraat en de Putstraat zijn oude verbindingswegen naar Sittard en Oirsbeek. In de Putstraat stonden een aantal oude panden die echter grotendeels zijn gesloopt.

Bezienswaardigheden
- Amstenrade heeft 33 rijksmonumenten (waarvan 24 betrekking hebben op Kasteel Amstenrade).
- De oude kern van Amstenrade is een beschermd dorpsgezicht.
- Kerk Onze Lieve Vrouwe Onbevlekt Ontvangen.
- Kasteel Amstenrade.
- Andere karakteristieke panden naast het kasteel, de kerk en de overige panden aan het Kerkplein zijn onder meer de pastorie, het klooster, de school en villa De Streek (Hommerter Allee 1).

Jaarlijkse evenementen
- Carnaval: carnavalsvereniging De Parkuule.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Amstenrade (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Amstenrade (online te bestellen).

Links
- Site over Amstenrade met o.a. actualiteiten.
- Amstenrade linkspagina.

1. 1. Citekey not found