Acquoy

Status
Acquoy is een dorp in de provincie Gelderland, in de streek Betuwe, gemeente Geldermalsen. T/m 1977 gemeente Beesd.

Naam
Uit te spreken als
Akkooi.
Oudere schrijfwijzen
In de 19e en 20e eeuw heeft dit dorp respectievelijk Acquoi, Acquoij en Acquoy geheten. In 1883 is er een "officiële" spellingswijziging geweest waarbij plaatsen meer conform de uitspraak werden gespeld. Dit dorp ging toen Akkooi heten. Ook in 1936 is een soortgelijke plaatsnamenlijst uitgebracht waarbij eveneens de spelling Akkooi werd gepropageerd. Deze spelling is echter nooit doorgebroken en vandaag de dag is het weer als vanouds Acquoy (waardoor velen het foutief als Akwoi uitspreken. In de regio wordt het ook wel gekscherend op zijn Frans uitgesproken als Akwà). De afbeelding hieronder illustreert middels afdrukken van poststempels welke spellingen dit dorp zoal heeft gehad.

Ligging
Acquoy ligt O van Leerdam en Asperen, W van Beesd en Rhenoy.

Statistische gegevens
- In 1840 had Acquoy 50 huizen met 352 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Acquoy ca. 250 huizen met ca. 600 inwoners.

Geschiedenis
Mogelijk is Acquoy begin 12e eeuw gesticht door Jan VIII, Heer van Arkel, maar dit verhaal is even onbewijsbaar als vaag. Vast staat wel dat de heerlijkheid, later baronie Acquoy door het huwelijk van Anna van Egmond met prins Willem van Oranje (in 1551) verbonden werd met het geslacht Oranje-Nassau. Tot op de dag van vandaag is een van de vele titels van koningin Beatrix die van Barones van Acquoy. Sinds 1991 hangt het wapen van het dorp in de Amsterdamse Nieuwe Kerk.

Op 28 oktober 1585 is in Acquoy Cornelius Jansen (Jansenius) werd geboren, hoogleraar in de godgeleerdheid, bisschop van Ieper, schrijver van het postuum verschenen boek Augustinus en grondlegger van het jansenisme, dat streefde naar hervorming van de kerk op katholiek-traditionele grondslag. Zijn geboortehuis, op Lingedijk 106, staat er nog steeds. Helaas is dit ter plekke nergens aan te herkennen.

Bezienswaardigheden
- Catharinakerk, scheve kerktoren en begraafplaats met o.a. mevr. Pisa.
- Polderhuis (trouwlocatie).
- KunstFort Asperen is topografisch gezien een bijzonder geval. Gezien de naam denkt men vaak dat het fort in Asperen ligt. Het ligt daar wel dicht tegenaan, maar het fort valt onder Acquoy en daarmee gemeente Geldermalsen (en niet gemeente Lingewaal). De gemeentegrens Lingewaal-Geldermalsen ligt hier namelijk direct W van het fort.
- Stoomgemaal De Oude Horn.

Natuur en recreatie
Langendijk blijft onverhard
De Langendijk in Acquoy wordt niet geasfalteerd. Het college van de gemeente Geldermalsen vindt de cultuurhistorische waarde van de dijk in de huidige onverharde staat te groot. Dat heeft zij in november 2009 besloten. Het bochtige, onverharde dijkje vormt de verbinding tussen Fort Asperen en het dorp Acquoy. De Langendijk is opgenomen in het provinciale fietsnetwerk en is daardoor van toeristisch belang. Vandaar dat ambtenaren van de gemeente Geldermalsen plannen maakten om de dijk te asfalteren. Na advies van landschapsdeskundigen besloot het college de dijk in de huidige staat te laten. "Uit landschappelijk oogpunt heeft het college besloten niet tot asfaltering van de dijk over te gaan. Dat past daar gewoon niet; de cultuurhistorische waarde zou verloren gaan. Het is een van de weinige onverharde wegen in Geldermalsen. Die moeten we koesteren", aldus wethouder A.R. van Doorn. Om de vele fietsers toch ter wille te zijn en de dijk ook voor het landbouwverkeer goed berijdbaar te houden, gaat de gemeente het grind vaker controleren op oneffenheden.

Volkslied Acquoy
Acquoy,
Wat ben je mooi (bis)
Met je boomgaarden en weiden,
Groen in alle jaargetijden;
Met je vee en schapenvachten
Blauwe luchten, wolkenprachten,
Acquoy,
Je bent zo mooi! (bis)

Acquoy,
Je kerk is mooi (bis)
met die hele oude toren
Die zich 's zondags ver laat horen;
Met je frisse boerenhuizen
En je oude, houten sluizen
Acquoy,
Wat ben je mooi! (bis)

Acquoy,
Bij vorst of dooi (bis)
Als een sneeuwlaag dekt je dijken:
Bomen onder d'ijzel prijken.
Jong en oud over het ijs heen zwiert
En het winter-Lingefeest viert,
Wel, Acquoy,
Dán ben je mooi! (bis)

Het 45-toerenplaatje met aan de ene kant dit Dorpslied en aan de andere zijde de Hymne van Acquoy, eind jaren zeventig opgenomen in de kerk van Deil en gezongen door het Nederlands Hervormd Kerkkoor (versterkt met dorpsstemmen), is een collector's item.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Acquoy (online te boeken).

Links
- Beschrijving en afbeelding van het dorpswapen van Acquoy.
- Ontwerp-bestemmingsplan Acquoy.