Achttienhoven UT

Status
- Achttienhoven is een buurtschap, polder en voormalige heerlijkheid in de provincie Utrecht, gemeente De Bilt. Het was een zelfstandige gemeente t/m 1811. In 1812 over naar gemeente Westbroek, waar zij in 1818 weer van is afgesplitst tot een zelfstandige gemeente, en waar zij in 1954 weer in is opgegaan (althans de buurtschap O van Westbroek. Het Z deel rond de Gageldijk ging naar de gemeente Utrecht). Reeds 3 1/2 jaar later, per 1-7-1957, ging Achttienhoven met de gemeente Westbroek over naar de gemeente Maartensdijk, die op haar beurt in 2001 is opgegaan in de gemeente De Bilt.
- Wapen van de voormalige gemeente Achttienhoven.
- De buurtschap Achttienhoven valt, ook voor de postadressen, onder het dorp Westbroek.
- De naam Achttienhoven staat nog wel vermeld in de Topografische atlas Utrecht(1), zij het zonder de kwalificatie 'plaats' (wat het dan wél zou moeten zijn, is ons niet duidelijk. Volgens ons is het nog steeds een buurtschap en dús plaats).
- In Achttienhoven staan officieel lijkende, maar qua vormgeving van het gangbare afwijkende, blauwe plaatsnaamborden. Ons is niet duidelijk of hiermee een eigen bebouwde kom wordt aangeduid, of dat Achttienhoven formeel deel uitmaakt van de bebouwde kom van Westbroek.

Naam
Naamsverklaring
De naam Achttienhoven is waarschijnlijk ontstaan doordat in het begin achttien hoeven ter ontginning werden vrijgegeven. Een hoeve is een oppervlaktemaat en bedraagt ongeveer 12,8 hectare.

Ligging
- De buurtschap Achttienhoven ligt direct O van Westbroek, rond het O deel van de Dokter Welfferweg.
- De gemeente Achttienhoven liep in N-Z richting en was zeer smal en langgerekt, evenals de W hiervan gelegen buurgemeenten Westbroek, Maarsseveen en Tienhoven. Op de oude plattegrond hieronder is dat goed te zien. Echte komvorming heeft in deze gemeente nooit plaatsgevonden.

Statistische gegevens
- In 1840 omvatte de gemeente Achttienhoven 58 huizen met 371 inwoners, verdeeld in dorp Achttienhoven 38/236 (= huizen/inwoners) en de buurtschappen Kooijdijk 3/14, Gageldijk 5/36 en Vechtdijk 12/85.
- In 1954 is de gemeente Achttienhoven opgeheven en voor wat de buurtschap Achttienhoven betreft opgegaan in de gemeente Westbroek (met 417 personen) en voor wat het zuidelijk deel betreft (de Gageldijk en de N daarvan gelegen polder Rozendaal), opgegaan in de gemeente Utrecht (met 546 personen). De gemeente Achttienhoven had op dat moment dus 963 inwoners.

Geschiedenis
De historie van de kern Achttienhoven gaat terug tot 1085. In dat jaar schenkt bisschop Willibrord de wilde veengebieden ten noorden van de rivier de Vecht aan het Kapittel van St. Jan. Nadat de eerste bewoners er zich vestigen, ontvangt het Kapittel de geestelijke en wereldlijke macht. Hierdoor wordt Achttienhoven een Hoge Heerlijkheid van de Proosdij van het Kapittel van St. Jan.

De ontginning van het gebied begint aan de Loevenhoutensedijk en de Vechtdijk. Omstreeks 1300 bereiken de ontginners de Kooidijk en rond 1450 de huidige Dokter Welfferweg, waarna men richting het Gooi gaat. De kern van Achttienhoven is geleidelijk naar het noorden opgeschoven. Tot haar opheffing in 1954 is de gemeente Achttienhoven altijd een zelfstandige kern met een eigen gemeentehuis geweest. (© Historische Vereniging Maartensdijk)

Natuur en recreatie
- Z van Achttienhoven ligt de Gagelpolder, een staatsnatuurreservaat met zeldzame moerasvegetatie. Wandelroute Verbindingslus Gagelpolder.

1. 1. Topografische Atlas Utrecht / Flevoland,
   ANWB
   , (2004)