Abeltjeshuis
lokatie
Status
- Abeltjeshuis is een buurtschap in de provincie Groningen, in de streek Westerwolde, gemeente Vlagtwedde.
- De buurtschap Abeltjeshuis valt onder het vestingdorp Bourtange.
- Abeltjeshuis heeft sinds 2009 een plaatsnaambord. De gemeente Vlagtwedde heeft namelijk in december 2008 besloten om bij al haar ca. 50 (!) buurtschappen een plaatsnaambord te plaatsen, voorzover dat nog niet het geval was.
Naam
Oudere vermeldingen
1794 Abeldjes huis, 1877 Abeltjeshuis.
Naamsverklaring
Naar de persoonsnaam Abeltje.(1)
Ligging
Abeltjeshuis ligt vanuit Bourtange gezien aan het eind van de Bisschopsweg, vlak voor de Duitse grens.
Statistische gegevens
De buurtschap Abeltjeshuis omvat slechts 1 huis (met twee inwoners, de familie Jacobs) en is daarmee de kleinste plaats van Nederland*, althans als je de definitie hanteert "een plaats is een entiteit met een plaatsnaambord waar minimaal 1 huis staat"**. Als je stelt dat een plaats al een plaats is zodra er een plaatsnaambord staat (wat op zich voor de hand liggend klinkt maar het niet is), is het Koudekerke bij Burgh-Haamstede. Dat heeft namelijk 0 huizen; alleen de toren van dit verdronken dorp staat er nog overeind.
* Daar zijn er overigens nog enkele van in ons land, zoals Takkebos.
** Het is lastig het begrip "plaats" in 1 generieke definitie te vatten. Niet alle plaatsen hebben namelijk een plaatsnaambord. Daarentegen zijn er ook entiteiten met een "plaatsnaambord" die geen plaats zijn, om het nog ingewikkelder te maken. Hoe dat zit kunt u lezen op de pagina over Plaatsnaamborden.
Geschiedenis
Oorspronkelijk stond er in de Middeleeuwen al een pand Abeltjeshuis. In die tijd was de Duitse familie Langhals de eigenaar. Waarschijnlijk heette een van de telgen Abeke en is zo de naam Abeltjeshuis ontstaan.
In de 15e eeuw schonk de familie de boerderij aan de kerk in het nabijgelegen Duitse Heede. De boerderij en het gebied eromheen werden zo Duits. De bewoners bleven in de eeuwen erna boeren, maar het pand was ook een herberg, een rustplaats en overnachtingsplek voor reizigers die van en naar het Duitse achterland Westfalen trokken. De oude heirweg van Groningen naar Münster passeerde hier de grens.
De Staten-Generaal waren er niet blij mee dat dit strategisch belangrijke punt in Duitsland was komen te liggen. Zij voerden langdurige onderhandelingen met de bisschop van Münster, maar tevergeefs. De Franse bezetters lukte het in 1795 wél. Abeltjeshuis werd toen een belangrijk punt in de verdedigingslinie (retranchement De Linie) rondom Bourtange.
In 1808 werd het pand zelfs het gemeentehuis van de gemeente Bourtange, vreemd genoeg dus geen pand in de kern Bourtange zelf maar dit pand in het buitengebied. Dat duurde maar kort, want de gemeente Bourtange ging al in 1811 op in de gemeente Vlagtwedde.
Helaas is het historisch zo belangwekkende pand aan het eind van de Tweede Wereldoorlog, in april 1945, verwoest. Na de oorlog werd de huidige boerderij gebouwd, gelukkig met behoud van de oude linden. In 1999 is de famlie Jacobs hier komen wonen, vanwege de rust en de ruimte. Extra bijzonder is dat ze nu ook nog officieel de enige inwoners van hun buurtschap zijn.
Bezienswaardigheden
- Stichting Het Groninger Landschap heeft het gebied rond Abeltjeshuis in 1936 verworven. Diverse onderdelen van de verdedigingslinie zijn nog goed in het landschap te herkennen; de 637 meter lange liniedijk en de plaatsen waar de bastions, de redans en de redoute Bakoven hebben gelegen.
(de informatie over Abeltjeshuis is grotendeels ontleend aan een interview met historicus Jochem Abbes in Dagblad van het Noorden, 3-12-2008)
Nieuwe reactie inzenden