Abcoude

Abcoude

Onderdelen

lokatie

samenvatting:

Status
- Abcoude is een dorp in de provincie Utrecht, gemeente De Ronde Venen. Het was een zelfstandige gemeente t/m 2010.
- De gemeente Abcoude is per 1-5-1941 ontstaan uit samenvoeging van de gemeenten Abcoude-Proostdij en Abcoude-Baambrugge. Deze gemeenten heetten t/m 1817 nog gewoon Abcoude respectievelijk Baambrugge. In 1818 was er dus alleen sprake van naamswijzigingen van deze gemeenten en was er nog geen sprake van enige herindeling (wat de naamswijzigingen wel suggereren).
- Abcoude heeft ooit tot Noord-Holland behoord en volgens (1) zou het zelfs ook nog ooit tot Zuid-Holland hebben behoord.
- Reeds in 1882 is een deel van de gemeente Abcoude-Proostdij overgegaan naar de gemeente Vinkeveen en Waverveen. Het betrof een gebied met in dat jaar 345 inwoners. Het zal ongetwijfeld de lange 'taartpunt' hebben betroffen die tot die tijd diep in de gemeente Vinkeveen en Waverveen stak (zie de oude plattegrond hieronder), en wat men kennelijk toch wel onpraktisch vond. In het Z van die taartpunt bevond zich de buurtschap Achterbos, die veel dichterbij Vinveveen lag en ligt dan bij Abcoude. Dat zal dan ook de reden van de grenscorrectie zijn geweest.
- Wapen van de voormalige gemeente Abcoude.
- Wapen van de voormalige gemeente Abcoude Proostdij.
- Abcoude heeft een jumelage (stedenband) met de Belgische gemeente Lennik.
- Onder het dorp Abcoude valt ook de buurtschap Stokkelaarsbrug.

Naam
Uitspraak
Abkou. Deze uitspraak komt overeen met de vorm Abcou op de kaart van Balthasar Florisz uit 1632 en zal toen al bestaan hebben.
Spelling
De gemeentenaam is in 1922 door het Ministerie van Binnenlandse Zaken formeel vastgesteld als Abcoude-Proostdij, conform de wens van de gemeente. Alternatieve spellingen en benamingen die tot die tijd ook werden gehanteerd, waren Abcoude(-)Proosdij, Abkoude-Proosdij, Abcoude Proostdij, 'Abcoude, Proostdij en Aasdom' en Abcoude-Proostdij en Aasdom.
Oudere vermeldingen
1186 Abbenkewolde, ca. 1200 Abbecenwalde, 1297 Abcwoude, 1307 Abicwoude, eind 14e eeuw Apcoude, 1883 Abkoude.
Naamsverklaring
Betekent woud 'moerasbos' van de persoon Abbeke, verkleiningsvorm van de persoonsnaam Abbe.(2)

Ligging
Abcoude ligt Z van Amsterdam-Zuidoost, ZW van Weesp, direct O van de A2.

Statistische gegevens
- In 1840 had de gemeente Abcoude-Proostdij 227 huizen met 1.072 inwoners, verdeeld in dorp Abcoude 168 huizen, buurtschap Proostdij in 't Veen 59 huizen en een in de Volkstelling wel vermeld gehucht Aasdom, maar zonder huizen- en inwonertallen dus kennelijk in dat jaar onbewoond. Een zuidelijk deel van Abcoude viel tot 1941 onder de gemeente Abcoude-Baambrugge en omvatte in 1840 67 huizen. Verder zou onder de gemeente Abcoude ook nog een buurtschap Achterbosch hebben gevallen. De buurtschap Stokkelaarsbrug komt rond 1600 al voor maar wordt in de Volkstelling van 1840 niet als zodanig vermeld.
- In 1882 zijn middels een grenscorrectie 345 personen overgegaan van de gemeente Abcoude-Proostdij naar de gemeente Vinkeveen en Waverveen. Vemoedelijk betrof dit de buurtschap Proostdij, die tegenwoordig onder Waverveen valt.
- De gemeente Abcoude had vlak voor haar opheffing per 2011 ca. 4.000 huizen met ca. 8.800 inwoners (dus inclusief het dorp Baambrugge, dat ca. 1.100 inwoners heeft).

Geschiedenis
Als u zich nader wilt verdiepen in de geschiedenis van Abcoude, kunt u terecht bij de volgende instanties en sites:
- Historische Kring Abcoude-Baambrugge.
- Geschiedenis van Slot Abcoude (waarvan de restanten in 1848 voor sloop zijn verkocht).

Bezienswaardigheden
- Abcoude heeft 73 rijksmonumenten.
- Dorpskerk (PKN).
- RK H.H. Cosmas en Damianuskerk.
- Begraafplaats Dood en begraven.
- Broekzijdse Molen.
- Oostzijdse Molen.
- Molen van de Polder Winkel.
- Fort Abcoude.
- Fort aan de Winkel.
- Slot Abcoude (hoek Winkeldijk / De Horn) is in 1274 verwoest, later herbouwd maar tegenwoordig zijn alleen de fundamenten nog over, met daaromheen de herstelde slotgracht.
- Voormalige zondagsschool Eben Haezer (Gein Noord 59) uit 1932.
- De houten Wilhelminabrug over het Gein is een zogeheten kwakel. De huidige brug is de opvolger van een eerdere brug en dateert uit 1908.
- In Abcoude vindt u nog vele oude markante boerderijen, o.a. langs het riviertje het Gein. Ca. 20 boerderijen, waarvan de meeste langs het Gein, zijn rijksmonumenten (zie de rijksmonumentenlijst).
- Fort bij Nigtevecht viel vanouds onder Nigtevecht maar kwam door de aanleg van het Amsterdam-Rijnkanaal aan de kant van Abcoude te liggen. Bij de gemeentelijke herindelingen van 1989 is het fort ook formeel onder de gemeente en kern Abcoude komen te vallen.

Jaarlijkse evenementen
- In 1471 kreeg Abcoude het recht tot het houden van een Vrije Paardenmarkt, op de laatste donderdag van augustus. Al snel kwamen er niet alleen paarden naar Abcoude maar ook marskramers en straatartiesten. In de loop der jaren is deze Jaarmarkt uitgegroeid tot een 5-daags dorpsfeest.
- Autocross Abcoude (op een zaterdag eind augustus).

Natuur en recreatie
- Moerasgebied Botshol.
- Abcoude ligt aan de riviertjes het Gein in het NO, de Angstel in het Z, de Holendrecht in het NW (die hier de grens vormt met de provincie Noord-Holland) en de Waver in het W (die de grens vormt met de gemeente Ouder-Amstel). Het Abcoudermeer, dat gelegen is tussen de Angstel in het Z en de Holendrecht in het N, vervult een recreatieve functie: in de zomer kan er worden gezwommen en in de winter kan er - uiteraard mits er ijs ligt - worden geschaatst.
- De Hugo de Vriestuin is een klein dorpspark met eeuwenoude bomen en een vijver.

Overnachten
- Vakantiehuizen in de omgeving van Abcoude (online te boeken).

Literatuur
- Nieuwe en/of tweedehands boeken over Abcoude (online te bestellen).

Trivia
- Abcoude is de enige Nederlandse plaats die met de letters abc begint.

Links
- Abcoude linkspagina.