Aanwas

Status
- Aanwas is een buurtschap in de provincie Noord-Brabant, in de streek Baronie en Markiezaat, gemeente Woensdrecht. T/m 1996 gemeente Ossendrecht.
- De buurtschap Aanwas valt onder het dorp Ossendrecht.
- Aanwas staat niet meer als buurtschap in de recente Topografische atlas Noord-Brabant(1), maar volgens ons is het redelijkerwijs nog wel als buurtschap te beschouwen. Ook op Google Maps staat het nog als zodanig vermeld.

Naam
Oudere vermeldingen
1603 aenwas, 1787 Den Aenwas (in het Latijn ‘alluvio’).
Naamsverklaring
- “Een afzetting van slibdeeltjes (van zand of klei) in steeds ondieper wordend water. Wanneer het op deze wijze ontstane schor aan bedijkt land vastzat, sprak men van aanwas. Werd het er echter door water van gescheiden, dan was er sprake van opwas. Het verschil had belangrijke gevolgen voor de aanspraken die op het nieuw gevormde land gemaakt konden worden” (1).
- “Natuurlijke uitbreiding van aan zee of stroom gelegen gronden, ontstaan doordat zand- of kleideeltjes ten gevolge van een vermindering van de stoomsnelheid aldaar bezinken. Het proces van aanwas verloopt uiteraard zeer langzaam. In het nog geldende artikel 651 van het Burgerlijk Wetboek worden aanslijkingen en aanwassen ‘aanspoelingen’ genoemd. Aanwassen worden in Zeeland onderscheiden in 1) schorren: begroeide gronden die reeds tot iets beneden dan wel tot boven de hoogwaterlijn zijn aangegroeid en 2) slikken: onbegroeide gronden die nog bezig zijn aan te wassen en bij laag water nu eens droog dan weer onder water liggen (in Noord-Brabant bijvoorbeeld de Slikken van De Heen, red.). Oudtijds behoorden de aanwassen in Zeeland niet toe aan de oevereigenaren, doch aan de grafelijkheid en aan de ambachtslieden. De landsheer maakte hierop aanspraak krachtens het hem toekomende ‘stroom- en oeverregaal’. De ambachtsheren in Zeeland hadden het recht van aanwas als een afgeleid regaal van de landsheer verworven, doordat deze dit recht kon vervreemden (in andere handen doen overgaan, red.). Het recht van aanwas werd zodoende tot de ambachtsgevolgen van de (ambachts)heerlijkheid gerekend. Naar het tegenwoordige recht (Burgerlijk Wetboek art. 651) vallen aanslijkingen (onbegroeide aanslibbing) en aanwassen (begroeide aanspoelingen) toe aan de eigenaar van de oever” (ZL2).

Ligging
De buurtschap Aanwas ligt W van Ossendrecht, Z van Calfven, 2 km N van de Belgische grens, rond de weg Aanwas.

Statistische gegevens
- In 1840 had Aanwas 38 huizen met 201 inwoners.
- Tegenwoordig heeft Aanwas ca. 40 huizen met ca. 100 inwoners.

Geschiedenis
“Vroeger lag hier een dijkje. Het dijkje liep vanaf de Aanwas om het gebiedje ‘De Ketel’ en kwam uit in de tegenwoordige Burgemeester Voetenstraat. Verder naar het dorp kwamen Noord- en Zuidpolder bij elkaar en daar lag een drassig gebied. Er was dus geen goede verbinding tussen het dorp en de Aanwas. Begin 1800 is er een zanddijk aangelegd, van onder aan de berg tot de verhoging ‘De Ketel’. De tegenwoordige Burgemeester Voetenstraat en de huizen zuidelijk ervan liggen op deze dijk. Bij de bouw van de cichorei-ast* van de familie Matheussens in 1837 wordt gesproken over ‘bij de zanddijk aan de Aanwas’” (106, 1987).

* Een ast, ook wel eest genaamd, is een van onderen verwarmde vloer waarop mout, graan en dergelijke worden gedroogd.

1. 1. Topografische Atlas Noord-Brabant,
   ANWB
   , (2004)